MILAGROS COTELO

 

MILAGROS COTELO: ALGO MÁIS QUE FANTASÍA

Santiago pazos 

Obra de Milagros Cotelo

A Galería Estudo Garabato de Carballo, que dirixe o pintor Mon Lendoiro, inaugurou a nova tempada de exposicións deste ano 26 cunha proposta individual de Milagros Cotelo. Baixo o título de “Liñas e liñas”, conxuga a semellanza textual do trazo xeométrico coas febras de fío. Unha mostra que consta de 22 debuxos de pequeno formato, tamaño postal, realizados con bolígrafo azul e presentados, cosidos cada un deles, sobre redondos bastidores de bordar de pura cor branca. Sinxela e imaxinativa simbiose entre Arte Popular, (despectivamente denominada ás veces como traballo manual para negarlle valor artístico), e esoutras Belas Artes ás que se lles supón, como valor engadido, un alto grao de creatividade e sublimación.

Co subtítulo de “Fantasía libremente imaxinada” pretende, con aparente inocencia, introducirnos nun mundo creativo enganosamente idealizado. Xa que se miramos con detemento, esas figuras expresan algo máis que pura fantasía. Nelas descubrimos xestos de estrañeza, pesadelos, medos e arrevesados soños, ante espazos en branco que esixen do espectador unha mirada persoal que desentrañe o que sexa que estea fora das fronteiras deses bastidores. A autora parece que xoga e se divirte, que todo ese traballo xurde espontaneamente, pero a pouco que indaguemos darémonos conta de que a maioría desas enigmáticas figuras están clamando expectantes ante algo que só poderemos intuír se observamos e escoitamos con emoción.

Aínda que Milagros di que están feitos sen unha idea preconcibida, eu penso que son a consecuencia dun proceso de longa traxectoria tanto técnica como intelectual. Vénme á memoria aquel cadro “Sen título” exposto en 2016 no que un neno saca expectante a cabeza dunha cuncha na que vive escondido como un cangrexo e, tamén, aquelas caixas de cartón dende as que os cativos temerosos, ou xogando ás agochadas, vixían un horizonte incerto. E non esquezamos esoutra obra socialmente crítica como son “Dende a ventá”, unha plácida paisaxe tras unhas cortinas vermellas corroídas polo tempo, ou “O festín”, no que os corvos visten de frac e levan maletíns negros cheos de cartos. Por iso non estraña que no texto de presentación destas obras, referíndose ás dificultades técnicas, diga que “... despois de loitar con derrames de tinta e intensidades de presión, póñome ao fronte e, dun xeito relaxado, firmamos unha paz duradeira e frutífera. Oxalá todas as guerras rematarán así, tranquilamente. Claro que para iso, os mandatarios deste convulso planeta terían que ter un cerebro que polo menos ocupara o capuchón dun bolígrafo”. Como poden ver, toda unha declaración de principios.

A pesares das súas dificultades físicas, Milagros Cotelo é un exemplo de superación reivindicativa. Pintando a súa propia realidade, como dicía Frida Kahlo, está a defender ese espazo que só lle pertence a ela e que comparte con nós para avisarnos de que a fantasía nace desa realidade que, con moita frecuencia, intentamos esconder.

Parabéns para Milagros. E non deixen de ver e admirar esta irónica expresión dun mundo tan fantástico como real. Saúde... 

EXPOSICIÓN LIÑAS E LIÑAS

(GALERÍA GARABATO)

NOTA: 

ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN DE BERGANTIÑOS

DE LA VOZ DE GALICIA

 

 

 

 

 

 

 

VULCANO

(FIOT 34)

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

TODOS OS ESPELLOS MENTEN

 

SANTIPAZOS

FOTO DE BÁRBARA SÁNCHEZ PALOMERO

Mentres escribo esta última crítica do FIOT 34 escoito de fondo “Someone like you” de Adele para recordar esa especie de exorcismo que fai Eneko Sagardoy (o irmán), cantaruxando esta canción para poñer punto e final a “Vulcano”. Producida polo Centro Dramático Nacional, Cassandra P.A. e Andrea Jiménez, que tamén dirixe o espectáculo e que subiu feliz a recoller o merecido premio do público do ano pasado por “Casting Lear”. Houbera sido de xustiza que a canda ela subira a recoller ese premio Quico Cadaval, protagonista de gran parte do éxito daquela función. 

Gustaríame dicir convencido, sen esa amnesia disociativa que padece algún  dos personaxes desta obra, que onte foi o mellor momento das nosas vidas, como canta Adele, pero afortunadamente non padezo nin de falta de memoria por ningún tipo de trauma, (selectiva, si que practico por saúde mental), e tampouco sufro de estrés severo, así que o que recordo perfectamente é que, con respecto a dirección de actores, o rebumbio que montan en certos momentos movendo aparellos por todo o escenario parécese bastante, desculpen a comparación, ao camarote dos “Hermanos Marx”, e a superposición de diversas tramas de interese non permite profundar suficientemente en ningunha, salvo o do sensacionalismo televisivo. Conflito textual, sen dúbida. Quizais por iso a mesma autora, Victoria Szpunberg, Premio Nacional de Literatura dramática, confirma nunha recente entrevista que o seu teatro é vital e que ela é unha persoa inqueda por todo o que sucede no mundo, pero que non se recoñece como activista. 

Nada máis comezar viñéronme a memoria a repugnante utilización do asasinato daquelas nenas de Alcásser, e unha película de Gus Vant Sant titulada “Todo por un sueño” na que Nicole Kidman, periodista en prácticas que aspira a trunfar, termina matando ao marido para poder seguir manipulando a inocentes, sen reparo algún, e inventando unha realidade que só reside na súa propia ambición. Aquí, nesta fragua, conviven a un tempo tres realidades que terminan sendo contrapostas, por un lado o drama desa veciña discapacitada que morre no incendio da súa casa, por outro esa decrepitude social na que vive esta familia que pasa de ser testemuña a culpable dunha forma totalmente rocambolesca e, por último, ese relato dos profesionais dun programa documental que se moven por intereses que nada teñen que ver co rigor informativo e que terminan sendo secuestrados por esa familia ao estilo dunha película de Mariano Ozores. 

Queda no aire, iso si, o dereito que cada quen temos a decidir como contar a propia historia e a protexer a nosa intimidade. Explícao moi ben Macarena Sanz, estupenda actriz, no papel desa rapaza que mantén en pé unha familia rota e distante dende que os pais se separaron, exercendo como nexo de unión familiar e que, entre tanto desastre, aínda mantén a ambición de conseguir traballar no Museo do Prado e meterse dentro dese cadro de Velázquez para poder contar a verdadeira historia sen ditaduras documentais informativas que falsean todo o que tocan. Tamén o pai, Albert Ribalta, un personaxe superado polas circunstancias, sen un ápice de naturalidade, fala como se fose un actor contratado que nada ten que ver co asunto do que se está a tratar, dende o primeiro minuto.

E, no outro lado do espello, habita Ovidio,(outra referencia a ese cadro “A fragua de Vulcano”), o produtor invisible, Pilar Bergés, a periodista que renega do sensacionalismo e as caricaturas e quere facer un traballo con fundamento, serio, pero que está atrapada nese espectáculo do que non lle deixan escapar, e Iván López Ortega, un cámara que naceu para ser artista creativo e que non consegue crecer como tal porque fora da empresa sempre fai moito frío. 

En canto a escenografía, dicir que está ben delimitada. Nun lateral, unha gran pantalla sobre a que se van proxectando as imaxes gravadas en directo, e no outro unha modesta cociña americana con comedor incorporado. Funciona, que é o importante, remarcando esa dicotomía entre realidades que chocan, aínda que convivan. A proposta é interesante, moderna e arriscada, mais hai algo que non me acaba de convencer. Quizais sexa que vexo a cinco bos actores perdidos nun texto, quizais que teño visto historias sobre o mesmo tema mellor contadas, quizais que a directora estaba máis preocupada pola historia e a montaxe que pola receptividade dos espectadores ante a súa proposta, quizais porque era a última función deste FIOT 34 e teño que esperar un ano para recomezar esta comunidade teatral con vostedes... Quizais, quizais, quizais é que todos os espellos menten.

Sigo con Adele, dime que escoitou que os vosos soños fixéronse realidade. Oxalá ocorrese así e que as miñas traballadas e argumentadas reflexións servisen para algo. Por aquí seguiremos e moitas grazas a todos por lerme.  

Saúde e longa vida…

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN DE BERGANTIÑOS

DE LA VOZ DE GALICIA

 

 

  

MASA MADRE, DE CÍA CAÍ. E ABSURDIA, DE THE MOMENTO IMPRO

 

(FIOT 34)

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

LÍRICA E PROSA

 

SANTIPAZOS

CÍA CAÍ

Na literatura moderna as diferenzas entre lírica e prosa xa non están tan claras como en épocas pretéritas. De feito, lectores coma eu mesmo non reparamos estritamente nesa liña divisoria. Somos transfronteirizos. E no teatro pasa algo parecido, lugar onde por riba a mestura de comedia e drama e as mestizaxes entre disciplinas artísticas crea espectáculos difíciles de etiquetar. A pureza, por sorte, ou non, (depende), pasou a mellor vida e os procesos creativos son cada día máis complexos, diversos, e ricos en matices e tonalidades.

En “Masa madre” de Cía Caí, non só se evidencia esa mestizaxe, senón que está montada como se fose unha especie de boneca rusa na que cada unha delas estivese pintada cun estilo diferente. É lírica neses momentos nos que a danza contemporánea constrúe ambientes oníricos e prosaica cando fala da maternidade e os achaques que o paso do tempo deixan no corpo humano ao longo da vida.

Hai tenrura nesa masa que se deixa levedar e pasa de man en man, na fariña que se espalla pola mesa e tinxe o escenario de branco coma se nevase, nas cordas que semellan ser cordóns umbilicais e no pan que coce no forno eléctrico o tempo que dura a función e que ao final da obra comeremos en comunidade, e tamén certo terror no que significa procrear por obriga, facerte vello e sufrir esas dores físicas e mentais que veñen sen saber nunca de onde nin porqué aparecen. Hai poesía nesa danza acrobática na que a forza física xoga un papel importante pero que non esquece a fraxilidade do corpo humano, o sentimento e a paixón desbordada. E moita prosa e denuncia nas escenas de consultas médicas.

Teñen boa técnica e dominan a expresión corporal, tanto Sabrina Catalán como Elia Pérez. E están estupendamente dirixidas por Raúl García, que sen perder en ningún momento o dramatismo e seriedade da proposta, dálles espazo para que enchan o escenario en toda a súa dimensión e concede ao espectador algún momento cómico sobre todo no terreo da estética, como por exemplo eses metafóricos tacóns vermellos, ou ese coche de bebé que cruza o escenario de punta a punta 

Un traballo serio e profundo, moi técnico dende o punto de vista corporal e moi suxerinte na súa estética. Parabéns!

 

ABSURDIA

En no FIOT en Ruta puidemos gozar e rir con “Absurdia” de “The momento impro”, no local social de Verdillo, con Daniel Blanco, Arturo Cobas e Antón Coucheiro. Non tan improvisado como anuncian pero si procede con fidelidade do teatro do absurdo.

Un escenario cheo de cadeiras de tesoira que, figuradamente, forman grandes montañas que eses tres supostos irmáns van escalando para chegar ao punto máis alto. Unha proposta, non moi innovadora, que podemos encadrar no mundo clown, sen maior ambición, feita para divertir e entreter. E abofé que o conseguen. Ofrecer artefactos teatrais sinxelos e sen pretensións filosóficas é moi importante para que a cabeza non estoupe. Eu, que non son nada fácil, rin moi relaxadamente. Agradecido.

Saúde e longa vida…

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN DE BERGANTIÑOS

DE LA VOZ DE GALICIA

YO SOLO QUIERO IRME A FRANCIA, CON MARÍA GALIANA

 

(FIOT 34)

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

A CORRECCIÓN COMO ESTILO

 

SANTIPAZOS

 

 

“Yo solo quiero irme a Francia” demostra que a corrección tamén pode ser un estilo teatral que se fundamenta en que todos os elementos cos que se traballa están medidos ao milímetro. Non cabe ningún tipo de exceso nin distracción, e os riscos, tanto narrativos como interpretativos, son inexistentes. Non diría que é lineal porque é certo que desenrola unha trama na que o engano xoga un papel importante e os interrogantes que se abren dende o principio espertan certo interese, por moito que nunca alcancen a ter esa sensación de suspense que obriguen ao espectador a tensar o corpo.

Conta unha historia ben construída, con moitos argumentos discursivos, montada sobre catro pilastras que funcionan como vasos comunicantes, vida e morte, presente e pasado, na que destacan as referencias que se fan sobre da Sección Feminina falanxista dirixida por Pilar Primo de Rivera, e da condena á que someteron a tantas mulleres obrigadas a fuxir das súas vilas para non sufrir o escarnio e desprezo das forzas fascistas que gobernaban, xa fose por motivos ideolóxicos, ou como neste caso por quedar preñada sendo solteira.

Unha época de represión que debe ser recordada a través da Memoria Histórica para que non se volva a repetir. De aí a importancia desa pescuda no pasado feita polas dúas irmáns que se acaban de coñecer e que vivían no limbo da ignorancia. Vemos estes días, por desgraza, como en Madrid o Alcalde Almeida pretendía arrincar unha placa dedicada a Largo Caballero e a Presidenta Ayuso négase a poñer unha na sede da comunidade, antiga casa de correos, en recordo das torturas a presos políticos detidos polas súas ideas que alí se practicaban de cotío, (recordemos a Billy el niño), ata a instauración da democracia. Por certo, nos sotos dese edificio estivo detida Carmen Rodríguez Caamaño, socialista carballesa que militaba no PSP colaborando con Tierno Galván.

Pero sigamos coa montaxe escénica desta obra. Está ben dirixida por Elisabeth Larena, sobre todo en canto a os movementos das actrices e a súa colocación en riba do escenario. Aínda que mantén un ritmo demasiado repousado, ao meu entender, incluso en momentos de certa intensidade dramática, A escenografía, con ese papel floreado e roto por cachos deixa intuír a decadencia de quen a habitaba e que acaba de morrer. E os efectos sonoros que veñen de fora, dá amplitude a ese ambiente cerrado no que se contrapoñen dúas mulleres vivas que asisten a un velorio, e dúas mulleres mortas que se fan presentes en espíritu, creando unha dicotomía escénica interesante.

En canto ao traballo das actrices, dicir que tanto Alicia Armenteros como Anna Mayo, como as irmáns, defenden os seus papeis con soltura, aínda que por momentos parezan un pouco dubitativas e perdan peso. Sen embargo, Nieve de Medina destaca polo vaporosa da súa actuación, non esquezamos que está morta. E de María Galiana, qué diremos! Mestra e actriz provecta moi respectada e coñecida grazas a súa interpretación nunha famosa serie de televisión.

María Galiana non se nota que actúe, faino con tanta naturalidade que parece que a temos no salón da nosa casa charlando tan amigablemente. Ese prólogo que nos regala antes de comezar o espectáculo xa presaxia que esta obra está escrita para ela, para que se luza e manteña a función baixo o seu control de tempo, movemento e ritmo. Moi acertado ese seu último epitafio: “A vida é un largo velorio onde non se sabe ben quen está morto e quen vivo”.

Non considero que sexa unha obra que vaia a pasar a historia da arte dramática, nin é ese tipo de teatro que a min me enche, pero fan un traballo moi correcto. Entreteñen e incluso divirten con certos xiros cómicos moi típicos da comedia española, ao tempo que espertan conciencias en prol da liberdade, tarefa fundamental nestes tempos nos que o autoritarismo rexurde encuberto tras unha bandeira liberal tan cínica como a protagonista desta obra. Aí si merecen o meu aplauso. Tristemente, penso, xa non quedan moitos lugares a os que poder fuxir na procura dun refuxio de liberdade asegurada.

E quero felicitar, por suposto, a Contraproducións, produtora teatral galego carballesa. por estender os seus tentáculos máis aló da nosa terra con tanto éxito. 

Saúde e longa vida…

NOTA:ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN DE BERGANTIÑOS

DE LA VOZ DE GALICIA

 

 

 

INSTINTO DESEXO, DE BAL CASTRO

(FIOT 34)

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO 

POLO BO CAMIÑO

SANTIPAZOS

BAL CASTRO

É de agradecer e aplaudir o traballo que, coa colaboración de un grupo de concellos como Carballo, están a facer as Residencias Artísticas e Proxectos Magnéticos (RPM) a través do Programa de Residencias Paraíso. Facilitar que artistas emerxentes poidan desenrolar proxectos creativos interdisciplinarios que por si solos non poderían facer é unha excelente iniciativa. Moitas destas iniciativas quedárense nun bosquexo sen maior recorrido, pero outras terminarán sendo obras de gran calado, algo que dependerá da perseveranza dos propios artistas. En último caso sempre serven para aprender e medirse un consigo mesmo e sopesar as propias capacidades técnicas e creativas. 

No caso de Bal Castro, con “Instinto Desexo”, penso que vai polo bo camiño. Un work in progress, tendo en conta a temática da que trata, moi arriscado. As cuestións sexuais sempre crean conflitos porque afectan a propia intimidade e a moralidades diversas que sempre perseguen controlar os comportamentos amorosos da sociedade coartando a liberdade que cada quen ten de gozar do propio corpo, respectando, iso si, certas liñas vermellas que non se deben cruzar. Por citar algunha, (por suposto hai máis), a aceptación mutua evitando calquera tipo de violación pola forza, ou a extrema protección da mocidade e a infancia. Eu, de todos modos, sempre me pregunto cómo pode ser que algo ten sinxelo, en principio gozoso, pode crear tantos problemas e traumas tanto persoais como sociais? 

Neste caso concreto, un homosexual que vive obsesionado co sexo todo o día, de xeito compulsivo, dáse de conta que se está a converter nun corpo de usar e tirar e que o goce dun momento multiplicado por 170 falos non enche o baleiro sentimental que leva dentro. E, por riba, que o actor diga que é autobiográfico dálle unha intensidade que consigue que o espectador se sinta conmocionado. No aspecto persoal aposta forte e o público asistente, (pouco), agradece ese exhibicionismo indispensable para que a proposta funcione tanto textual como formalmente. 

Soa “Cantando bajo la lluvia” e aquel rapaz, inmerso xa nese mundo de luxuria no que incluso acepta ser tratado con desprezo cando practica “cruising”, (sexo ocasional ao aire libre), viste un traxe de “daddy”, (home maduro, pai), e sóbese sobre desa cinta de correr caseira que, metaforicamente, serve de punto de escape e a mesmo tempo de camiño desesperado para poder recoñecerse, reencontrarse consigo mesmo coa axuda dunha pantalla que, a través de primeiros planos, transmite toda esa ansiedade angustiosa na que o protagonista vive.

Moito material para media hora pero, dende o meu punto de vista, escaso para tratar un tema tan complexo. É dicir, precisa seguir traballando xa que hai variantes múltiples que desenrolar nun tema coma este. Por exemplo o predominio actual das plataformas pornográficas que trunfan na actualidade e que tanto preocupan aos pais, a educación sexual nos centros educativos, etcétera.

Vese que Bal Castro amosa un traballo feito dende a sinceridade. Algo que debemos agradecer e que, no debate posterior á representación, a maioría dos espectadores así o fixeron a través dos seus comentarios. Eu esperaba un pouco máis de ousadía e puxen en cuestión ese argumento que utilizou o actor sobre da autocensura. Aló van Sade, Apollinaire, Genet e tantos outros. E na actualidade hai actores e actrices que están a traballar sobre esa hipersexualidade consumista con propostas máis comprometidas. E é certo que existe un ideario ideolóxico na actualidade que se está a impoñer dende certas esferas de poder e mediáticas que queren que regresemos a época dos dinosauros esquecendo que un meteorito acabou con eles. 

Eu, a estas alturas da miña vida non estou disposto a ser condescendente e ir cortándome a lingua a pedaciños. Con respecto, si, pero sempre defendendo a miña liberdade de expresión. Tamén é certo, sexamos comprensivos, que cada creador, dende a propia idea de pudor que teña, debe romperse e abrirse en canal sobre do escenario ata onde considera que non lle rompe a cabeza. E certo, tamén, que pedir máis en media hora non deixa de ser un capricho estajanovista. Agora ben, sei que este actor mostra moi ben o que sabe facer e que esta proposta, con tenacidade, irá polo bo camiño. Demostrou que potencial para crecer ten de sobra. Confiemos.

Saúde e longa vida…

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN DE BERGANTIÑOS

DE LA VOZ DE GALICIA

 

 

  

EVARISTO CALVO E FARRA

 

(FIOT 34)

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 DE CLÁSICOS VAN ESTAS HISTORIAS

SANTIPAZOS

EVARISTO CALVO

 

 

Cando cheguei ao Serradoiro Eucatar, no Tarambollo de Sofán, para ver, dentro da programación FIOT en Ruta, “Mala vida e pior morte do rei Ricardo III”, producida por P.T. Excéntricas, Evaristo Calvo cun machado na man, estaba a cortarlle a cabeza a un montón de monecos que semellaban ser nenos pequenos, mulleres e todo tipo de supostos ou inventados inimigos. A escena entre táboas de madeira, que formaban altas torres, era bastante macabra e atolada. A continuación desa sanguinaria carnicería, pasamos a escoitar o soliloquio dun personaxe doente (en todas as acepcións da palabra) que se sente maltratado pola historia por culpa da maledicencia dun autor de teatro chamado  Shakespeare.

Con textos e dramaturxia do propio actor, acompañado por María Lado, Antón Coucheiro e o propio autor inglés, intentan desmontar ese mito de que este rei mesmo era a reencarnación do mal.  A obra, como non podía ser doutro xeito, vindo de quen vén, é un marabilloso disparate no que o maxisterio histórico e a elocuencia verbal deste gran actor, que lonxe de poñerse en evidencia como ten demostrado tantas veces, (cousas de cómicos), demostra que vive nun estado de graza creativa “innnnnn-su-pe-ra-ble” (como pronunciaría Dalí). Querido Evaristo, nunca deixas de sorprenderme. Agradecido. E aplausos.

 

COMPAÑÍA LUCAS ESCOBEDO

Xa no Pazo da cultura puidemos gozar doutros clásicos como son os do século de ouro español coa Compañía Lucas Escobedo e a Nacional de Teatro Clásico que, con “Farra”, (Premio Max ao mellor espectáculo Musical 2025), invitan a celebrar a cultura, a música, o teatro, o circo, a risa e o divertimento máis desinhibido. E abofé que o conseguiron porque o público carballés sempre é de apuntarse ás festas. A min recórdanme moito a esoutros “case carballeses de adopción” chamados Ron Lalá, aínda que estes teñen máis táboas.

Aquí vimos a pasalo ben sumando variadas disciplinas circenses, teatrais e musicais. Moita chirigota gaditana, malabares que non falten cos seus correspondentes fallos técnicos, un número aéreo onírico sen moita complicación, un número de escaleira que recordaba a Pepe Viyuela, bandeiriñas de cores para que os espectadores se integrasen, e como base esas imprescindibles referencias poéticas nas que non falta ninguén, Lope, Calderón, Cervantes, Góngora, Quevedo, e un largo etcétera. Incluídas (e reivindicadas, por fortuna, tamén) todas esas mulleres que pretenderon silenciar como Santa Teresa ou María de Zayas. E acordáronse de Razo, supoño que para que soubéramos que sabían onde estaban.

En definitiva, todo estupendo, simpáticos, graciosos, enérxicos e con moito ritmo. Comprometidos tamén con todas esas causas sociais que eu comparto nun monólogo final cheo de sentimento no que invitaban ao público a subir ao escenario a proclamar ben alto o motivo polo que querían celebrar porque estaban en Farra, ou de troula. Mágoa que non subiu ninguén. O respectable estaba moi cómodo nas súas butacas facendo palmas e rindo. Iso si, aplaudiron de pé e con ganas. Eu, xa saben, este tipo de festexos non son o que máis me divirte, pero tampouco lle quero amargar a festa a ninguén.  Volvan velos se poden e gocen. Dende logo estes actores fan todo o posible para que o espectador pase un bo rato sen esquecer que a realidade é ben máis crúa.

Saúde e longa vida…

NOTA:ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN DE BERGANTIÑOS 

DE LA VOZ DE GALICIA

 

 

 

UN SUBLIME ERROR, DE NEEDCOMPANY

 

(FIOT 34)

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

ENTRE EXHIBICIONISTAS E CIRCUNSPECTOS 

SANTIPAZOS

 

FOTO DE VIBE STALPAERT

Divagar sobre da propia existencia reducida en un monólogo no que só a pureza da palabra ben declamada, interiorizada, sincera, sentida e liberada de prexuízos mundanos, é un clásico no teatro. Poñamos Hamlet como icona deste xénero. Son textos nos que a columna vertebral que os sosteñen ergueitos está viciada pola egolatría e a xustificación dos propios erros. Xeniais ás veces e insufribles outras. Tamén hai termos medios ou montañas rusas nas que acabas mareado de tanto subir e baixar.

Hainos exhibicionistas coma o de Álex O’Dogherty, en “Palabras mayores”, nos que o importante é lucir unha imaxe favorecida pola escenografía audiovisual e a tecnoloxía sonora. O seu argumento é sinxelo. De feito non ten outro argumento que unha chea de ocorrencias para rirse de si mesmo e conseguir que os espectadores gocen dun momento insubstancial e absurdo. Así son algúns cómicos. Eu estou de acordo con ese amigo de Tudela que, cando vai ver algún destes contacontos, sempre se sorprende da reacción exaxerada dese público que parece morbosamente ansioso de colaborar nas bromas, feito que lle recorda ás burlas do público que asistía, antano, aos aforcamentos nas prazas públicas. Parece un pouco gótico, pero no teatro todo, ou case, está permitido.

Por outra parte, temos que aclarar que contacontos é ese artista cómico que conta contos, obvio, ou chistes, que non teñen porque ter un fío de conexión entre eles. Así como ao chou. E monologuista é esoutro artista cómico ou dramático que conta unha historia, ben ou mal construída, cun principio e un final, por moito que nos cruces de camiño se distraia e colla unha dirección equivocada. En realidade, sempre o fan coma unha artimaña para parar na taberna de calquera aldea do lugar a escoitar ou contar outras historias que, de seguido, o reconducirán a esa leira onde deixaron o rego torcido e fagan o seu traballo como é debido. Así me parece a min, pero... Como saben, “doctores tiene la Iglesia y yo soy un profano”.

En “Un sublime error”, de Needcompany, un bo actor como Gonzalo Cunill defende un monólogo escrito por Jan Lauwers deses que poderiamos denominar de circunspectos. Persoas que valoran e sopesan moi ben o que van dicir tendo en conta as circunstancias que o rodean. Un morto moi vivo, chamado Gonzalo, que durante hora e media cóntanos sutilmente, coa colaboración dalgúns espectadores, as peripecias que lle tocou vivir, en compañía de dous amigos, Christine e Álex.

Un actor con tres personalidades, vestido de branco puro e impecable que, nun escenario no que só vemos unha fráxil estrutura de obxectos de cristal, (metáfora, sen dúbida, desa debilidade interior na que os seres humanos reparamos cando tomamos conciencia da nosa insignificancia), reivindica ser recordado, ou permanecer vivo nun epitafio que, seguramente, ninguén se parará a ler. Di, por exemplo, que os mortos calan porque non teñen nada que dicir. Unha “greguería” que puidéramos atribuír a  Don Ramón Gómez de la Serna. E así segue, nun debate interior cheo de frases feitas que xa escoitamos tantas veces que case parece que foron escritas polas nosas propias mans nun soño.

Mais algo rompe cando escoitamos “Tu te vas” de Manu Chao. Estouna escoitando. Fagan o mesmo mentres len este artigo e daranse conta de que o peor de todo neste mundo é vivir sen ser un mesmo. Algo que practican a gran maioría. Vivir fora dun mesmo, sufrir a vida doutros. A Gonzalo Cunill, por veces, parece que lle tremen as pernas. Como eses actores doutras épocas, poñamos por caso Dean, Brandon ou Redford, que foron quen de romperse en mil anacos para que nós, espectadores impertérritos acomodados, gozásemos cos males alleos.

O que segue é poesía e berro, protesta e incomprensión, unha paisaxe na que sempre neva e non posúe un horizonte onde querer chegar e poder descansar. Conta que Christina quere meterse na caixa do morto, algo que me fixo recordar que esa mesma mañá nun debate literario en Espiral Maior Foro sobre a “Muller Xabaril” de Fina Casalderrey, esquecín comentar unha das escenas que máis me conmoveron, esa na que esa viúva dorme todas as noites agarrada ao xersei do seu marido asasinado.

Había butacas baleiras. Hai espectadores ausentes. Sempre hai ausentes que nos veñen a memoria e, como nesta obra, mortos que queren contar, contar e escribir epitafios para non ser esquecidos.     

Saúde e longa vida…

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN DE BERGANTIÑOS 

DE LA VOZ DE GALICIA