miércoles, 18 de noviembre de 2026

MOFA E BEFA (A ARTE DA GUERRA) E XOGRAR DE OUTONO PARA ANTONIO PORTEIRO

 

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO


A ARTE DO ENGANO

(A propósito de “A arte da guerra”, de Mofa e Befa)

Santiago Pazos

FOTO DE VANESSA RÁBADE

 

A arte do engano é da que viven os cómicos, nos son magos pero si transformistas. Os textos son esas altas plataformas, ou coturnos, sobre das que camiñan e sosteñen corpos que moldean con imaxinación para transmitir profundas mensaxes ou, simplemente, ocorrencias que pretenden divertir, ás veces sen maior pretensión, e outras con ánimo de contar a realidade dende un punto de vista desenfadado.  O teatro pode, ou non, semellar a un tanatorio. Aí reside esa maxia sempre sorprendente.

Mofa e Befa son un exemplo de que todo iso mesturado e ben batido nunha cocteleira pode crear unha apócema eficiente para engaiolar aos espectadores. Rirmos de nós mesmos sen esquecer que falamos de cousas que nos afectan na vida cotiá. Nada do que contan é gratuíto. Se queren todo é metafórico. Narrativas que cada quen entende de xeito diverso. Como di Sun Tzu: “A terra pode ser alta ou baixa, longa ou estreita, pode estar lonxe ou cerca, desnivelada ou plana, propicia para morrer ou para vivir”.

Nesta obra, con dramaturxia e dirección de Carlos Santiago, son fieis ao seu estilo de sempre. Un humor que denominan “perralleiro”. Que segundo o Dicionario Estraviz é algo de calidade dubidosa e mediocre. Definición que non concorda para nada coa súa profesionalidade. Tanto Evaristo Calvo, Víctor Mosqueira e  Josito Porto demostran que teñen táboas de sobra como actores cómicos. Tamén en papeis dramáticos. Como exemplo Evaristo en “A peste” de Camús, dirixida por Cándido Pazó.

Aquí, tomando como referencia o libro de Sun Tzu, interpretan unha serie de escenas moi desiguais Tanto na forma como no fondo. Para esquecer esa na que unha ministra arbitra a negociación entre a patronal e o sindicato. E moi divertida a da guerra dos cen anos. Pero non é cuestión de destripar a obra nestes comentarios. Citan a todo tipo de personaxes, dende Lois Pereiro e Uxío Novoneyra ata Trump ou Netanyahu.

En definitiva, unha obra con bo ritmo, recomendable polas interpretacións, cunha escenografía de Kukas bastante pobre e unha dramaturxia que merecería ser revisada. E aínda con estes inconvenientes, Mofa e Befa sempre ofrecen a seguridade de botar unhas boas risas. A imaxinación nunca lles falta.

ANTONIO PORTEIRO (XOGRAR DE OUTONO 2026)


Ninguén se puxo de pé, aplaudiron con ganas. Para quen si se levantou todo o público e aplaudiu atronadoramente foi para Antonio Porteiro ao recibir o Xograr de Outono 2026. Premio merecido polo seu excelente traballo técnico e comprometido co FIOT. E eu destacaría pola súa bonhomía. Parabéns!

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS DE LA VOZ DE GALICIA



 

LA RUEDA TEATRO SOCIAL E ISABEL RISCO

 

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

SEXO E DESENFREO

(A propósito de “Doce metros cuadrados de piel”, de La RuedaTeatro Social e “As aventuras de Nabiza Girl: O estraño caso da cultura minguante”, de Isabel Risco)

Santiago Pazos

LA RUEDA TEATRO SOCIAL

 

No OTNI “Doce metros cuadrados de piel”, de La Rueda Teatro Social, fálase de sexo sen prexuízos. Dúas mulleres e un home maiores e dous rapaces e unha rapaza moz@s destripan os comportamentos sexuais seguindo unha serie de preguntas e datos sacados das enquisas do CIS sobre este tema proxectadas nunha pantalla. Os contrastes son tremendos. Ese señor maior é feliz no seu matrimonio e a educación nos tempos escuros nunca lle permitiron explorar máis aló da postura do misioneiro e sorpréndese da liberdade en que a mocidade vive o sexo hoxe en día. Outra señora fala do sexo como algo natural, sempre lle dou gusto ao corpo aínda vivindo épocas nas que estaba mal visto. E a terceira señora garda un segredo do que non quere falar, algo lle pasou de nena que a leva a escribir un conto no que un neno encóntrase cun lobo no bosque, supoño que saben o seu significado. Agora decidiu satisfacerse sen precisar de ninguén. Os rapaces van por libre, o sexo é algo natural, sexas non binario, homosexual, ou calquera outra forma, de tantas, das que gozar sen traumas. E a montaxe está moi ben construída, incluída esa parte final na que xente de Carballo, que participou nun taller cos actores, relata, como público, experiencias curiosas que, por suposto, non son persoais. Para falar dun mesmo xa vas a un psicanalista. Obra moi pedagóxica e recomendable.


ISABEL RISCO

Por outra parte, en FIOT en Ruta, vivimos ese desenfreo ao que nos ten acostumados Isabel Risco como Nabiza Girl, acompañada por Alberte Bello. A superheroína   en “O extraño caso da cultura minguante” loita pola lingua e a terra galega citando o mapa de Fontán. Ben está recordar este referente. Ela, no seu estilo, rabiosa coa fouce na man e hiperactiva. Cunha primeira parte moi divertida na que pon a caldo a todos eses heroes famosos que non son quen de compararse con ela. Todos machos. O seu poder está no pobo. Mágoa que se alongase tanto nunha segunda parte sen intensidade. Certo que consegue embrollar ao público pero faise un pouco canso. Quizais debera darlle unha volta a esa parte e quitarlle vinte minutos.

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS DE LA VOZ DE GALICIA



 

 

 

LIBRES!!! (DE TEATRO DEL BARRIO)

 

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

CARICATURAS

(A propósito de “Libres”, de Teatro del barrio)

Santiago Pazos

 

FOTO DE VANESSA RÁBADE



Antes de entrar en materia teatral, recomendarlles que se queren documentarse algo máis sobre as liortas ideolóxicas que se producían na esquerda durante a República, tan de actualidade hoxe onde os egos impóñense sobre as ideas, e as diversas opcións estratéxicas durante a guerra incivil, aparte de tantos estudos históricos que se teñen publicados, Paul Preston por exemplo, poden ver a película “Tierra y libertad” de Ken Loach.

Nesta obra, o texto de Esther F. Carrodeguas é bastante fiel a historia, cousa de agradecer. E a adaptación de Andrés Lima está feita a conciencia. Transmitir esa temática dende unha perspectiva divertida, caricaturesca. E que mellor que un cabaré anarcosicalítico no que catro mulleres, unha delas pianista, interpretan con picardía erótica a todas esoutras que loitaron polo feminismo e o voto da muller. Aí están Emilia Pardo Bazán, Clara Campoamor, Victoria Kent, A Pasionaria, Emma Goldman, Federica Montseny, e incluso Azaña.

Todo parte de ese grupo de Mulleres Libres anarquistas, liderado por Mercedes Comaposadas, Lucía Sánchez Saornil e Amparo Poch, sen esquecer a pioneira Teresa Claramunt, que defenden o amor libre, a alfabetización e o feminismo proletario e inclusivo en contra do feminismo compracente e o anarcomachismo. E para iso crean unha revista revolucionaria que se pode consultar na Hemeroteca Nacional.

Contan a historia, e refírense a acontecementos actuais, de xeito desenfadado e desinhibido con pezas musicais recoñecibles ás que lle cambian a letra. Boa versión a que fai Alba Flores de “El día que nací yo”, de Imperio Argentina, sentada enriba do piano ou de “Soi una zorra” de las Vulpes. Na tonalidade vese a influencia da súa tía Rosario. Pero tamén vemos que aparte das influencias familiares ten personalidade e preparación. Pásalle como a eses nen@s que ven como os pais len e aínda que só sexa por curiosidade collen un libro para, polo menos, acariciarlle o canto.

De feito todas as actrices cantan e interpretan a varias personaxes.  Está ben Nüll García, pero a que sobresae é Laura Galán. Espectacular en todos os aspectos. Actriz completa que controla todos os rexistros da comedia. Exuberante. Non me estraña que lle deran o Goya por “Cerdita”.

En xeral é un bo espectáculo que demostra que para contar cousas serías non sempre é preciso montar un drama. Como eses bos profesores de física ou matemáticas que intentan facer sinxelo de entender conceptos bastante complicados de entender. Saben por experiencia que para captar a atención do alumnado teñen que ser ademais malabaristas.

Noto, iso si, fallos na dirección. Ritmo e movementos quedan supeditados á anarquía, (mire vostede!), e á paixón que as intérpretes poñen no seu traballo. Menos mal que elas, en aparencia, coñécense ben e fan da necesidade virtude.  Vese que gozan xuntas no escenario e que se senten parte solidaria desa loita que levaron a cabo esas mulleres inesquecibles en épocas bastante máis difíciles que a actual, por moi complexa que esta sexa.

Moi intelixente, por certo, ese comezo para implicar e convidar a que o público participe na festa: “Carballo, son humanos ou un cadro pintado ao óleo!”. A partires de aquí os fioteiros déronse conta de que isto non ía sobre dun tostón histórico e, desatados, colaboraron con alborozo en todo o que as actrices solicitaban.

Finalmente aplaudiron en pé. Contentos. Non é porque a obra o merecese ou non, pero ultimamente noto que os espectadores do FIOT póñense en pé con moita facilidade. Ás veces penso que é causa da incomodidade das butacas e non queren recoñecelo.  Ou serei eu que sempre lle ando a buscar tres pés aos gatos.

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS DE LA VOZ DE GALICIA





 

 

ÁLVARO CORRAL CID (ASOBALLADA POR FENTOS) E PSIRC (COSAS PEQUEÑAS)

 

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

A MENSAXE E A FORMA

(A propósito de “Asoballada por fentos” de Álvaro Corral Cid e “Cosas pequeñas” de PSIRC)

Santiago Pazos

 

Recordemos esa reflexión de McLuhan, que podemos aplicar ás artes escénicas, cando afirma que a forma na que se transmite unha mensaxe inflúe moito máis na sociedade que o contido en si mesmo. Puidémolo comprobar nos dous últimos OTNI.


ÁLVARO CORRAL CID (FOTO DE VANESSA RÁBADE)


Por unha parte en “Asoballada por fentos”, un discurso lido de corrido, non interpretado, por Álvaro Corral Cid que, de non ser por Gabi Reboredo (músico habilidoso que canta estupendo e recupera cantigas desa época, incluída “Airiños, airiños. Aires” de Rosalía), sería insufrible. Non deixa de ser un traballo en proceso de elaboración pero, sen dúbida, quédalle moito traballo por facer. A idea de documentar a utilización que a Sección Feminina de Pilar Primo de Rivera fixo do chamado folclore hispano con colaboradores como Rafael Benedito Vives non está mal. Pero estamos no teatro, non nun salón de lecturas. Polo menos podía poñer unha camisa azul cando le o texto do falanxista José Antonio, antes de morrer fusilado, e non un uniforme do exército do aire. Queda de manifesto que cada discurso precisa dunha adecuada representación.


PSIRC (FOTO DE VANESSA RÁBADE)


Por outra parte temos “Cosas pequeñas” de PSiRC, que sen precisar darnos unha conferencia lanza unha mensaxe nítida. Vivimos dentro de botellas de plástico que están a invadir o planeta. Todo se converte en mercancía. Ata o neno Jesús, o moneco máis reproducido e vendido no mundo. Non é unha obra perfecta. Ten defectos como a insistencia na escena dos reis magos. Pero actúa, como mimo ou equilibrista. Tiñamos o corazón nun puño cando se sentou naquela cadeira enriba da mesa. E as imaxes visuais da cámara de vídeo proxectadas na pantalla eran bastante ilustrativas. As formas eran tan potentes que a mensaxe chegaba de xeito sinxelo. Só con dicir que o home pode ser unha lámpada, unha árbore ou unha cadeira, o inicio dun novo orden no que as persoas se definan, non polo que producen senón polo que son, xa está a contextualizar un concepto que non precisa de discurso algún. O espectador recibe con nitidez a mensaxe. Por suposto, actuando, dándolle forma ao que escoitamos. Para iso está o teatro.

Dío ben claro Vicente Verdú, en “Yo y tú, objetos de lujo”: “hoxe non se aprende mediante largos discursos, senón por instantáneas que o cerebro se encarga de asociar”. E eu creo que no teatro tanto as ideas sen forma, como as formas sen ideas están condenadas a fracasar.

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS DE LA VOZ DE GALICIA



   

ALMEALARA (YO NACÍ EN UN SURCO DE JUDÍAS), AS SIRCÓPATAS (OH! ONDE DETERSE A MIRAR) E FLYHARD PRODUCCIONS (CABALLITO DE MAR)

 

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

SACHAR, LER E CABALIÑOS DE MAR

Santiago Pazos

 

Neste mundo complexo que nos toca vivir, tanto a natureza como a lectura son refuxios saudables. Por unha parte poñemos os pés na terra que nos regala beleza e nos da de comer e, por outra, viaxamos e vivimos vidas e aventuras que nos fan reflexionar sobre a propia existencia.

FOTO DE VANESSA RÁBADE
 

ALMEALARA (Yo nací en un surco de judías)

Cóntame o poeta mariñeiro Xosé Iglesias que as políticas dos burócratas de Bruselas están a fundir a pesca tradicional de baixura á que se dedica. Todo son trabas para eles mentres as subvencións danllas a os grandes armadores. No agro pasa o mesmo, as grandes explotacións intensivas levan os cartos e as pequenas, respectuosas co medio ambiente e que manteñen territorios despoboados para devolverlle a vida que lle usurparon, son fiscalizadas e desprezadas.  Diso se fala aquí. Teatro documental no que a través de varias entrevistas vanse pondo de manifesto as diversas circunstancias persoais coas que se encontran cando deciden non abandonar nin o lugar onde naceron, nin as formas de vida onde se criaron, e tamén outras que prefiren regresar, deixar as grandes urbes e comezar unha vida máis pegada á terra. A montaxe e as interpretación non son, dende o meu punto de vista, para destacar. Pero o importante aquí non é a forma senón a mensaxe. E esta é concisa. Deixan claro que o campo non só é unha paisaxe bonita para ir de turismo e que se non coidamos del virán penurias e a fame. Como xa está a ocorrer en moitas partes do mundo debido ao cambio climático.

FOTO DE VANESSA RÁBADE
 

ASSIRCÓPATAS (Oh! Onde deterse a mirar)

Unha estrea na que non se notaba que era a primeira vez que a representaban. A través dos libros podemos viaxar polo mundo e ver como locen as estrelas. Con música en directo. Un violonchelo e un acordeón. Tamén unhas cantigas que, persoalmente, considero innecesarias. Como escenografía unhas bonitas librarías móbiles que van cambiando de posición para ter varios usos. E moita maxia, circo, clown e malabares. Os nenos e nenas gozárono. Dani Blanco enche o escenario con bo ritmo, sen inmutarse cando algunha pelota caía ao chan. Vese que é un profesional ben curtido. Gustoume, pero botei de menos unha invitación más directa á lectura. Xa saben que os últimos datos do Informe PISA, neste eido, son bastante alarmantes.

 

FOTO DE VANESSA RÁBADE

FLYHARD PRODUCCIONS (Caballito de mar)

Esta obra do FIOTEEN, como a anterior, ten unha finalidade pedagóxica. Destinada a estudantes de bacharelato, fala dunha rapaza transexual que está a tratarse para ser un home e que por un descoido, estando de festa, queda embarazada. Todo un dilema. Ambiciona unha barba que o faga sentirse máis home e facerse a mastectomía. Un proceso de transición que lle obriga a tratamentos de testosterona que lle producen trastornos de personalidade e outras complicacións físicas, sociais e mentais. Ata que un neno, viaxando en bus, dille que se parece a un cabaliño de mar. Esa especie tan delicada que quen xesta é o macho, non a femia. Finalmente aborta e séntese liberado, recoñece o seu corpo como propio. O tema da para unha páxina enteira. O actor Marc Torres fai unha interpretación de aplauso, e a montaxe é moderna, un armazón transparente que esconde un retrete, fai de pantalla do móbil, de bus ou barra dunha discoteca. E eses rapaces espectadores escoitando en rigoroso e respectuoso silencio indica que a mocidade, en contra desa opinión ta xeneralizada dos maiores,  non anda tan perdida. Farán unha chea de trasnadas como corresponde pola idade, pero cando lle falan de temas do seu interese escoitan atentos. Parabéns.

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO PUBLICOUSE NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS DE LA VOZ DE GALICIA



VIDAS ENTERRADAS (L'OM IMPREBÍS, MICOMICÓN TEATRO, TEATRO CORSARIO E TEATRO DEL TEMPLE)

 

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO


CANDO A TERRA FALA

(A propósito de “Vidas enterradas”, das compañías Corsario, L’OM-Imprebís, Micomicón e Temple.)

Santiago Pazos

FOTO DE VANESSA RÁBADE
 

Parece unha metáfora pero non é. A terra fala polo que esconde nas súas entrañas e polo que florece á luz do sol. Tapar a memoria botándolle máis terra enriba, como moitos intentan, é un acto totalmente inhumano. Querer enterrar con dignidade aos teus mortos non é cuestión de axustar contas, senón de decencia histórica.

Esta obra está composta por seis monólogos. Cada un con autor e interprete distinto, en tres espazos localizados a poucos metros de distancia. Comezamos ás portas do cemiterio de Bértoa onde despois de moita loita da Asociación pola Recuperación da Memoria Histórica recuperáronse, nunha fosa común, os restos dos cadáveres do recoñecido pintor coruñés Francisco Miguel e outros tres asasinados polos fascistas. Hoxe descansan, por xustiza, detrás de lápidas con nome e apelido. Pero a terra segue a berrar por dentro. Quedan moitos mortos en fosas comúns, ou nas cunetas, aos que temos a obriga de darlles unha sepultura digna.

Nese mesmo espazo, Pilar San José, unha estupenda actriz que proxecta a voz con mestría a pesares que os coches pasan pola estrada a todo dar, interpreta á neta de “Manuel España” con texto de Juan José Millás. Outra vítima da que só queda unha foto detrás dunha vitrina, pero non se pode falar del. Di que os corpos non enterrados seguen latentes, por iso é importante encontrar os cranios para poder ser identificalos. E Paco Gisbert representa ao personaxe de “El que guarda”, de Santiago Sánchez. Non se lle escoitaba ben, pero recordo algúns parágrafos como eses nos que se lamenta de que algúns obxectos berran máis que a propia sangue, ou que lle gusta mirar as estrelas porque o universo é tan grande e nós tan pequenos.

No segundo escenario, preto da ponte, o ruxir dos motores soan xa como un eco ao lonxe, e un gran actor como Edu Borja dálle vida a un texto de Pepe Viyuela, que se titula “Tertulia” para denunciar que os fascistas converteron España nunha inmensa sepultura e que, se ben acabaron coa súa vida, finalmente fixérono inmortal porque aos mortos é imposible calalos por moito que estean metidos nunha fosa.

Ao pouco chega correndo, medio encurvado (o medo, sen dúbida), Julio Montañana, en “Primitivo Florián de Laila Ripoll. Dinos que xa non hai paxaros e todo é silencio, mais garda no bolso do pantalón o poema que un poeta chamado Miguel (supoño que Hernández de apelido) lle regalara a seu pai, axustizado sen xuízo. Anos máis tarde, co pai xa morto, reclámanlle á familia seis mil pesetas porque o seu proxenitor tiña carné da UXT. Terra sobre terra negra. Comeza a chover pero ninguén escapa.

E xa no terceiro espazo máis recollido no Paseo do Anllóns, Mariano Anós narra “Las cuentas de Carmencita” de Juan Mayorga. Fala de contas que non lle interesa descifrar porque el quere ser apicultor, de Machado e do papel dos mestres, enterrados todos nunha fosa común. E María José Moreno, en “A los pies del Moncayo” de Alfonso Plou, danos para que a vexamos ben unha sandalia gastada con solas de caucho do seu avó. Precisa dicir Descanse en Paz pero hai tantas cousas que se calan e tantas que non se queren escoitar! Abriron unha fosa e non encontraran ningunha bala. Foran asasinados a paus. O seu avó non apareceu. De seguro estará clamando por unha sepultura co seu nome aos pés do Moncayo.

Son historias vivas. Ou como diría Rosalía, de vivos e mortos. Eles gardan as fotos e debaixo da terra só se escoitan lamentos.

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS DE LA VOZ DE GALICIA



LAS GRATITUDES (PRODUCCIONES TEATRALES CONTEMPORÁNEAS)

 

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

SEMPRE DOEN MÁIS OS SILENCIOS

(A propósito de “Las gratitudes”, de Producciones Teatrales Contemporáneas)

Santiago Pazos

FOTO DE VANESSA RÁBADE
 

Non lin a novela de Delphine de Vigan. As criticas que lin ou escoitei son boas. Incluso lles parece que debera ser máis longa. Non sei. Así que me centro nesta  adaptación teatral que fai Marta Bertoldi que me parece apropiada e correcta para contarnos a historia dunha señora maior, filóloga de profesión, que vive nunha residencia debido a que sofre de afasia e non pode valerse soa. E as palabras, tan necesarias, trabúcanselle na gorxa por moito que a cabeza reteña certa cordura e unha obsesión. Encontrar a aquela parella que a coidou e agochou, expoñéndose a serias represalias de ser descubertos, sendo nena e xudía, cando a seus pais naturais os capturaron a asasinaron nun campo de concentración nazi.  Pais de acollida cos quen perde todo contacto cando unha prima da nai, acabada a guerra, adóptaa porque é o seu deber.

Perdeu o don da palabra pero dóenlle máis os silencios. A incapacidade de encontrar a quen busca e non poder agradecerlle o que fixeron por ela. De aí que cando ten noticia deles recupere a fala e morra tranquila.

Curioso que ela mesma tivera que dar acubillo a outra nena con problemas. A única, a excepción do especialista en logopedia que está a tratala, que a visita sempre que pode e se preocupa por ela, aparte de facilitarlle as botellas de whisky que lle fan máis pracenteiro o encerro residencial. O único vínculo familiar que lle queda. Certo que é unha muller de carácter e nada fácil de tratar, desconfía de todo o que se move a o seu redor. De vivir eu nesa residencia non querería tela de veciña.

E sen embargo entenrece a situación na que se encontra, un belisco na conciencia de como tratamos aos nosos maiores, a soidade á que están condenados e á perda do seu contacto coa realidade. De aí que a maior parte do público se puxese en pé e aplaudise con forza entre “bravos”.

Por outra parte, destacar que a actriz protagonista Gloria Muñoz (como Michka) é capaz de transmitir ese sentimento de perda e abandono con sensibilidade intensa pero sen excesos. Non busca a lágrima fácil. Sen agarimos estoxadizos. Algo que persoalmente agradezo. E por riba defende con soltura un texto complicado, tanto de recordar como de pronunciar. Correcta e contida na súa interpretación.  E en canto a Macarena Sanz (como María) e Rómulo Assereto (como Jerónimo), dicir que cumpren co papel secundario que lles toca. Non cabe destacar outra cousa, que non é pouco, que actúan con naturalidade. Iso si, creo que a dirección de Juan Carlos Fisher é sinxela pero efectiva e afectiva.

En canto á escenografía de Juan Sebastián Domínguez, sinalar que é un acerto ese minimalismo na cor, a historia está tan chea de sentimentos! que recargar esa habitación como un cubo seccionado pola metade. E moi bos eses fundidos en negro para separar escenas, aínda que por veces o son parecese un trono.

Ao final da maceta xurde un brote, e como di a protagonista, hai que falar cando aínda temos as palabras para poder expresarnos antes que estar obrigados a buscalas debaixo da cama.

Penso que non é excepcional (eu aplaudín con ganas pero non me puxen de pé) pero si é unha obra correcta, sensible, tenra e ben interpretada que pon de manifesto unha realidade que nos afecta de cheo a case todos e da que temos que tomar conciencia e compromiso.

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS DE LA VOZ DE GALICIA





 

 

 

FIOT 35. COMPANHÍA DO CHAPITÓ (ODISEA)

 

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

A MAXIA DO TEATRO

(A propósito de “Odisea”, da Conpanhía do Chapitó)

Santiago Pazos

FOTO DE VANESSA RÁBADE
 

Qué é a vida senón a viaxe en busca dunha Ítaca imaxinaria? Un desexo inalcanzábel. Unha idea tan real como metafórica. Vémolo hoxe en día na emigración forzada pola pobreza e as guerras. Non son invasores, só queren encontrar un destino seguro onde vivir sen medo e non pasar fame por moito que teñan que traballar de sol a sol por unha miseria de salario. Esta xente non desexa como Kavafis que cando emprenden a súa viaxe a esa Ítaca soñada pidan que o camiño sexa longo e cheo de aventuras e de experiencias. Queren que o seu camiño pola supervivencia sexa doado. De aí que a Odisea de Homero siga a ser un referente que ofrece lecturas e interpretacións diversas. Como Leopold Bloom, no Ulises de Joyce, que converte unha pastilla de xabón en todo un símbolo de pulcritude infecta. No transcurso dun día caben todas as esencias e pensamentos da historia da humanidade.

No cine hai unha versión realista interpretada por Kirk Douglas, no ano 1954, bastante fiel co texto orixinal. E na actualidade podemos ver a de Nolan cun presuposto astronómico. Hollywood é así de ampuloso. Vina e non me gustou. Demasiados efectos especiais e con erros textuais. E por riba longa de máis.

E no teatro vemos agora como Chapitó dálle unha volta e converte en comedia o que sempre nos contaron  como unha traxedia épica. Non sei ben porqué me recordan tanto aos Monty Python na Vida de Brian, xa que teñen un estilo propio que os identifica. Recordemos “O grande criador”, “A tempestade”, “Edipo” ou “Hamlet”. Sempre transformando dende o seu punto de vista cómico, con respecto á historia que están a contar, esas emblemáticas obras que representan a heroes gallardos e invencibles, personaxes de ficción que xamais desfalecen ante as adversidades.

Nesta Odisea non falta ninguén, Poseidón, Eolo, Hermes, Circe, Calipso, Polifemo, Tiresias ou Penélope que nun acto de liberación podería facerse ao mar e, de querer, fuxir, non por tecer e destecer, senón farta de limpar a merda que os pretendentes van acumulando e ter que aguantar a ese home que volve a casa despois de tantos anos.

Chapitó demostra que non precisan de grandes presupostos para contar esta historia. Cunha mesa, dúas cadeiras e un tallo dos que vemos nas tabernas, uns anacos de plástico transparente, luces e sombras (imprescindíbeis), o son dunha guitarra, e algún refugallo máis, conseguen crear espazos e paisaxes nos que barcos, ventos, tempestades ou o mesmo inferno parecen estar creados dende unha perspectiva abstracta que a ollos do espectador son de fácil comprensión. Como exemplo eses dous chupóns para desatrancar tubarias, que tanto son os cornos dunha vaca coma o arco de Ulises.

Jorge Cruz, Pedro Diogo e Pedro da Silva, baixo a dirección de José C. García, compoñen un trío excepcional de actores que xogan e se divirten interpretando a personaxes, en aparencia intocables. Iconas das que se rin baixándoos do pedestal dos deuses e converténdoos no que realmente son, humanos extraviados. Todo maxia, ritmo, enxeño e imaxinación torrencial. Teatro en estado puro. Grandes.

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS DE LA VOZ DE GALICIA



FIOT 35. RUAR E RIR (III)

  

FIOT35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

RUAR E RIR EN CARBALLO (III)

Santiago Pazos

FOTO DE VANESSA RÁBADE
 

Os espectadores do FIOT son moi considerados, aplauden con ganas en cada espectáculo, xa sexa por respecto ou porque lles gustou de verdade. Eu tamén. Recoñezo que o traballo que fan os profesionais que se dedican ao teatro, merecen recoñecemento. Mais cando me poño a escribir estas crónicas non teño en conta se á xente se pon de pé ou berra “bravo”. Son actores secundarios. Téñoos  en conta, como unha referencia, pero non me afecta. Non me deixo influír pola emotividade popular. A miña función é outra. Destripar aspectos concretos que ao meu parecer funcionan ou erran, sen deixar de intentar ter unha mirada particular. Ou iso pretendo. Cando os que me len din que non vimos a mesma obra confirman que as miradas son diversas e iso enriquece. Non somos parte dun rabaño amestrado.

 

ADRIÁN DE REGENCO E PABLO ALVITE (FOTO DE VENESSA RÁBADE)


ADRIÁN DE REGENCO E PABLO ALVITE (Pequenos pero faltóns)

Nin pequenos, nin faltóns. Vese que están nunha primeira fase de construír unha casa na que, polo de agora, só se ven as estruturas. Simpáticos e graciosos, si. Pero con iso só non van lonxe. Menos en momentos moi concretos cada un fai a súa función por separado. Esa historia do can que caga na alfombra e tes ti que enxeñarlle cómo se fai no campo é unha boa idea para crear un monólogo con substancia cómica. A dúo, por suposto. Eles verán. 

 

NACHO FLORES (FOTO DE VANESSA RÁBADE)


NACHO FLORES (Domte)

O Teatro de Rúa sempre te sorprende. Queres volver ser es@ nen@ que mira cos ollos cheos de inocencia inqueda. Despois de facer traballosamente un castelo de troncos e táboas que se sosteñen no aire como se fose unha escultura de Alexander Calder, o actor ten que escoitar a unha nena berrar que iso e un reno. Un aviso de que a realidade e a natureza son máis abstractas do que as nosas mentes racionalistas poden comprender. Castelos que se derruban cun suspiro que agarda na gorxa o seu momento.

EL FAMOSO TRINO (FOTO DE VANESSA RÁBADE)
 

 

EL FAMOSO TRINO (La voz del becario show)

Realmente son un dúo, el e a muller que sirve de referente e intervén sexa interpelada ou non. Vemos que está na súa salsa por moito que de tanto repetirse acaba sendo un condimento máis. Non lle faltan acertos, por suposto. A referencia á IA e as máquinas debaixo das que acabaremos sometidos, ou esa historia da coroa mortuoria que lanza cara atrás no enterro do avó, coma se fose un ramo de noiva, para comprobar quen dos asistentes é o seguinte. Como soe pasar, boas ideas que se perden entre verborrea innecesaria.

 

FÁBRICA DE IMPRO (FOTO DE VANESSA RÁBADE)


FABRICA DE IMPRO ( O show) e D. J. MAIKEL

Sinto. Non fun velos. Estaba canso e era tarde. Aínda así quero citalos esperando que gustasen. Os que me seguen xa saben que a min, o que non ten importancia para o universo escénico, o da Impro non me engancha. Sempre penso, ou descubro que non é espontánea, que depende dun método moi estudado. E en xeral saio defraudado. Espero que onte non fose o caso.

 

INDA PEREDA (FOTO DE VANESSA RÁBADE)


INDA PEREDA (Lubbert)

Esta obra está incluída na sección de Teatro en Ruta. Que espero siga crecendo. Teatro para todos. Dende Aldemunde a Razo. Esta obra está baseada, segundo o seu autor, no cadro de El Bosco, O xardín das delicias. Fai mimo, danza e expresión corporal. Nada especial, salvo a intervención duns nen@s sentados en primeira fila que se converteron en protagonistas invasores. Estes rapaces naceron nunha época libertaria, sen vergoña. Teño envexa deles. Os da miña xeración eramos apoucados, tímidos e tiñamos medo de que nos caese unha lapada se nos pasabamos de graciosos.  Menos mal que os tempos mudan...

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS DE

LA VOZ DE GALICIA