jueves, 19 de noviembre de 2026

RAFAEL ÁLVAREZ, EL BRUJO (LA SEGUNDA VENIDA DE CRISTO O EL YOGA DE JESÚS)

 

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

CUESTIÓN DE ESTILO

(A propósito de “La segunda venida de Cristo o el yoga de Jesús”, de Rafael Álvarez, El Brujo)

Santiago Pazos

FOTO DE VANESSA RÁBADE

 

Di a gran Marina Abramovic que agora que se pode permitir as malas críticas non encontra ningunha. Cando unha artista chega a un grado de aceptación e consagración tan enorme, tanto popular como de profesionais especializados, ninguén ten a ousadía de sinalar os defectos a non ser que queiran ser vistos como extraterrestres. É unha cuestión de estilo. Es única. Virán outros que intentarán copiarte, que estudarán o teu método creativo, e farán cousas parecidas pero nunca poderán substituírte. De aí que a orixinalidade é o que te converte a un artista en referente indiscutible.

No caso de El Brujo pasa algo parecido. Conseguiu crear un personaxe que se papou ao o propio actor. Da igual que obra interprete. Todos os seus espectáculos, dende que fixo O Lazarillo de Tormes- (que eu puiden ver no ano 95 do século XX)- teñen marca rexistrada. Os mesmos xestos, tonalidades de voz, movementos, e a mesma técnica formidable de conducir aos espectadores polos meandros que el vai marcando. Non o digo con ánimo negativo, senón intentado desentrañar os motivos polos que é considerado unha icona do teatro. Nada fácil de conseguir.

A clave está en que, ademais de ter unha memoria prodixiosa, domina unha chea de recursos interpretativos cómicos e dramáticos, e sabe manipular con moita pericia o estado anímico do público que ten diante mediante a técnica das monecas rusas. Hai un fío narrativo que debemos escoitar con atención, pero cando considera que se fai un pouco espeso mete unha cuña cómica, ou unha referencia actual dita con picardía, reclamando unhas gargalladas e un aplauso. E así sucesivamente durante as dúas horas que dura a obra. Unha forma moi intelixente para que o espectador non se durma entre evanxeos, San Xoán, Cristo, Krishna e Yogananda. O fin é manter viva a atención de quen escoita e mira. Por certo que esta técnica é moi utilizada polo admirado Quico Cadaval. Comeza contando unha historia e polo medio, antes de terminar, aproveitou para contarche sete máis.

Por dar un dato no que se sostén esta análise, saiban que en maio deste ano fun velo no Corral de comedias de Almagro onde representaba “Mi vida en el arte”. Ben, pois máis da metade daquel texto meteuno nesta obra que vimos en Carballo con outro título. Pensei que vivía un deja vu. Iso si, agradable. Repetiría. Os bos mestres teñen ese poder, nunca nos cansamos de escoitalos. Pero así como me decepcionaría que Picasso pintase toda a súa vida como o facía nas épocas azul ou rosa, escatimándonos a descuberta do cubismo, tamén me gustaría que Rafael Álvarez, o actor, arriscase un pouco e rompese, como un iconoclasta, con ese personaxe no que se encontra atrapado. Xa sabemos que o éxito é acomodaticio e que o que funciona é mellor non cambialo, pero os inconformistas sempre esperamos un chimpo mortal máis no arame.

Non lles conto o argumento porque os que foron a velo xa o coñecen e os que non foron que aproveiten e vaian en canto podan. Máis aló destas reflexións, hai que recoñecer que El Brujo é un artista xigantesco, un xograr que coñece como ninguén o seu oficio e nunca aburre. Un pracer!

E ata aquí estás críticas teatrais que, espero, foran de utilidade para quen tivese a deferencia de lerme. Sempre escritas coa pretensión de dar unha opinión persoal e abrir, de ser posible, unha fiestra dende a que observar unha paisaxe diferente da que cada un recorda que viu. O FIOT 35 pechou o telón. E como dicía este gran actor, temos que coidalo “agora” porque non hai moitos festivais desta importancia. E para acabar, podemos, se queren, como fixemos no final desta obra, pechar os ollos e meditar, ou reflexionar, en silencio uns minutos. E sobre todo vivir sen medo.

Saúde e longa vida ao FIOT!

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS DE LA VOZ DE GALICIA



TITZINA (DISECCIÓN DE LA BONDAD EN TRES ACTOS)

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

HONESTIDADE

(A propósito de “Disección de la bondad en tres actos”, de Titzina)

Santiago Pazos

FOTO DE VANESSA RÁBADE

 

Pode haber algún caso que non, raro, pero a honestidade, cando te dedicas a un actividade artística, con respecto ao proceso creativo e a ter un discurso propio no que cres é fundamental. Diría máis, é consubstancial á construción da obra na que estás a traballar. Da igual a arte á que te dediques. A mirada do espectador funciona coma unha radioloxía. O primeiro que detecta é se o que estás a mostrar está fundamentado nunha idea consistente e razoada. Non importa se é unha tolemia, o primeiro que percibimos é se o armazón no que ti te sostés é verosímil, sa sexa ficción ou baseado en feitos reais. Para admirar un cadro de Rothko non precisas ter coñecementos sobre arte abstracta, só hai que mergullarse nesa paleta de cores e deixarte inundar por sensacións neurolóxicas que non teñen unha explicación simplista. Mirar, sentir e gozar é suficiente. Xa os especialistas discutirán do que é ou non é.

E Titzina, Pako Merino e Diego Lorca, dende “Folie a Deux”, pasando por “Entrañas”, a xenial “Exitus”, ou “Distancia sete minutos”, teñen demostrado que todos os seus proxectos están realizados con honestidade. Poden gustar e convencer máis ou menos, farán maxia pero non enganan. Os trucos son instrumentos que facilitan a comprensión textual e interpretativa. O ás que gardan na manga non é outro que a mensaxe sobre da condición humana que queren transmitir. Traballan, con moita seriedade, sobre ideas que pouco a pouco van tomando forma ata converterse en artefactos escénicos onde os diálogos, moi coidados, son a columna vertebral de cada espectáculo. Logo virán o resto de compoñentes escénicos necesarios para que o público poida visualizar de xeito máis cómodo o que pretenden contar.

En “Disección de la bondad en tres actos” falan da mentira. Quero pensar que, postos a contar mentiras, non está mal empezar polo título. Tamén pode ser que sexa unha referencia a esa crenza popular de que unha mentira piadosa nin é pecado nin punible, senón un acto de bondade. Eu, de ser necesario, fágoo sen sentirme para nada culpable. Algo así pasa coa hipocrisía que, de non existir, deixaría aos diplomáticos sen a súa mellor ferramenta.

O tema, por outra parte, está de actualidade. O debate público sobre as fake news, a falsificación histórica, e a desconfianza crecente da información que recibimos está nun punto preocupante. Todo parece verdade e mentira a un mesmo tempo. A falsidade e a manipulación son xa marca rexistrada desta época, grazas sobre todo ás redes sociais controladas por un grupo de tecnoligarcas e algúns líderes políticos sen escrúpulos. Por iso, falar da mentira, no teatro, para poñer de manifesto que moitos seres humanos, como se fose algo natural, viven nunha farsa enfermiza, ten un valor social incuestionable.

Teatro comprometido e ben argumentado, aínda que no segundo e terceiro acto os diálogos resultan longos, o que causa que ao espectador lle custe seguir o argumento con atención. Mais Titzina é unha compañía moi receptiva e sempre están atentos á reacción do público. Así que de seguro, en próximas funcións, irán rectificando eses pequenos defectos Nada importante dende o meu particular punto de vista.

Destacar, por suposto, a posta en escena, áxil e moderna, cunha escenografía e iluminación moi coidadas, xogando coas sombras e creando espazos no escenario que lle proporcionaban amplitude e profundidade. Un aplauso para Luís Crespo e Jordi Thomás por ese estupendo traballo.

Unha obra ben interpretada, honesta, seria, reflexiva e oportuna.

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS DE LA VOZ DE GALICIA



     

OLALLA HERNÁNDEZ (SOLO QUERÍA BAILAR)

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

ENTRE A TENRURA E A RABIA

(A propósito de “Solo quería bailar”, de Olalla Hernández)

Santiago Pazos

 

FOTO DE VANESSA RÁBADE

Cando unha actriz con carácter, formación e paixón polo traballo que fai, como Olalla Hernández, se xunta cun gran director e escenógrafo, como demostra ser Alberto Velasco, para darlle forma a unha historia tan dura como esta, escrita por Greta García, o raro sería que non nos sorprenderan. A obra ten tanta forza e é tan intensa que dende os primeiros minutos veste preso dentro dese cuadrilátero feito con zapatillas de bailarina. Unha cárcere da que non podes fuxir, nin física, nin interiormente. Ela clama desconsolada: se non me podo ver en ningún lugar, cómo podo saber que existo?

Queixase, sen arrepentimento, porque cando a condenaron non analizaron os porqués dise acto, queimar o edificio dunha institución pública causando a morte dunha traballadora. Recoñece que é mala e que é 100% responsable dos seus actos, pero intenta escusarse a través das circunstancias que lle tocou vivir e que lle fan sentir unha rabia da que non se pode liberar. Tivo un pai autoritario e a incomprensión social e institucional da súa iniciativa creativa como bailarina levárona a unha situación desesperada. Insiste en que se cres na arte teste que magoar. No baile hai que ir a morte, sacrificarse sen límites. Non estraña que o seu referente artístico sexa Pina Bausch.

Pero a pesares de sentir tanta carraxe ten momentos dunha tenrura inmensa cando recorda as caricias de súa nai, por moito que leve cinco anos na cadea e nunca fora visitala. (“Miña nai non me quere”). Ou esa relación de desexo lesbio que ten coa doutora da cárcere. (“Preciso vivir algo bonito”). Momentos nos que sentes certa empatía con ela. Un ser humano errático nos seus comportamentos pero que aínda garda sentimentos profundos.

Todo isto non se pode interpretar se non te metes no papel como se fose a túa propia vida, e esta actriz é quen de facelo e sentilo. Matiza cada xesto e cada movemento nun monólogo que require moita expresividade e rexistros dramáticos. E marca con eficacia os contrastes entre unhas escenas nas que predomina o dramatismo máis cru a outras de acre comicidade.

Finalmente pídelle perdón á vítima do seu atentado, necesítao para liberarse. Esa non era a súa intención, só quería queimar o sistema inxusto que non lle permitía realizar os seus soños. Sabe que cometeu un delito que merece unha pena, pero non aguanta máis. Está queimada por dentro, ataca de morte a unha garda e ponse a bailar espida unha danza coa que se sente liberada provocando que a maten a balazos.

Quizais sexa este OTNI un dos mellores que temos visto. Puidera sinalar algún erro, pero sentinme tan preso na rede interpretativa desta actriz que, se os houbo, esquecinos.

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS 

DE LA VOZ DE GALICIA


  
 

PECADO DE HYBRIS (VENDRÁN LOS ALIENÍGENAS Y TENDRÁN TUS OJOS)

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

DISFORIA E RENACEMENTO

(A propósito de “Vendrán los alienígenas y tendrán tus ojos”, de Pecado de Hybris)

Santiago Pazos

FOTO DE VANESSA RÁBADE

 

Para escapar desa sensación de angustia e depresión, na que vive a protagonista desta historia, para poñerme a escribir, algo que me produce bastante ansiedade, fago coma ela e poño de banda sonora “Space oddity” de David Bowie. Recomenda que, se te atreves, agora é o momento de abandonar esa cápsula na que vives encerrado. E tamén, como ela, para coller bríos e comezar a teclear, escoito “O amor” de Massiel: “O amor é un raio de luz indirecta, unha gota de paz, unha fe que esperta, un zumbido no aire, un punto na néboa, un perfil, unha sombra, unha pausa, unha espera...”. Mais ela non padece dese amor romántico de Bécquer ou do “Werther” de Goethe, senón dun sentimento moderno, actual.

No meu caso é distinto, o que me desespera é a paixón que sinto polo teatro, non ese desamor dunha muller que cumpre corenta anos e entra nunha crise de desesperación por sentirse soa, por vivir nun mundo que colapsa. Unha relación amorosa fracasada e unha profesión, a de escritora, na que non acaba de trunfar.

Claro que esta obra é máis profunda que este preámbulo. Fala da necesidade de soñar coas utopías, de aprender a convivir cos monstros que levamos dentro, de inquedanzas sociais como os que teñen que fuxir da súa terra nunha patera na procura dunha vida máis próspera, das anciáns que viven soas, de Palestina. De aí que tanto ao texto como a dirección de María Velasco non se lle poida poñer pega. Outra cousa é a adaptación dese texto. Por veces tan complexo que costa asimilar tanta mensaxe, e tan espeso coma un prato de papas de millo ao que se non lle botas un pouco de leite fresca por riba non che pasa pola gorxa. Eu faríao un pouco máis lixeiro para facilitar a súa comprensión, pero de facelo quizais perdería intensidade. Tal como está precisa dunha especial atención, pero tampouco no lo van dar todo comesto.

Tamén é posible que a culpa sexa da actriz. Moi valente por enfrontarse a un monólogo tan exixente. Recordemos que non era Marciel Álvarez, a actriz que estreou esta obra, senón María Jáimez. O seu papel require de moitos matices. De repente estás eufórica e un pouco despois estás a chorar como unha descosida. Motivos polos que ás veces notábase algo insegura tanto na declamación como nos movementos, segundo a miña impresión. A verdade é que en conxunto, a pesares das dificultades, merece un aplauso. Non esquezamos, por suposto, a axuda da moi boa actuación do seu compañeiro Carlos Beluga. Toca a guitarra, canta por Bambino, baila e fai do alien que fará renacer a esa muller que se encontraba totalmente perdida nun desacougo monumental.

En canto a montaxe, sinalar que é todo un espectáculo audiovisual e con inmellorables efectos de luces e son. Mágoa que a escenografía non lucise como merece debido ao tamaño do escenario do Pazo de Cultura. Algo que afecta directamente ao ritmo das escenas e movementos dos actores. Para valorar unha obra temos que ter en conta todas as dificultadas coas que se encontran os artistas. Certo é que os espectadores non teñen porque ser compracentes con eses problemas, queren ver unha obra ben montada e interpretada con pericia.

Queda bastante claro, iso si, que todos somos alieníxenas nalgún momento. Diría que, por fortuna, relacionarse con entes diferentes enriquece e transforma a visión unilateral que temos de cada ser humano e do mundo en xeral. A uniformidade só conduce ao aburrimento abúlico.

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS 

DE LA VOZ DE GALICIA


 

miércoles, 18 de noviembre de 2026

MICRO ESCENAS METRO CUADRADO

 

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

LABORATORIO DE IDEAS

(A propósito de Micro Escenas Metro2 )

Santiago Pazos

ALICIA LÓPEZ MÉNDEZ (FOTO DE VANESSA RÁBADE)


 

Teño especial querenza por dúas seccións do FIOT, unha é o Fioteen porque intenta espertar nos adolescentes o interese polo teatro con obras que expoñen ese mundo de contradicións no que eles viven, e a outra é Metro2  no que se dá a oportunidade de desenvolver a súa creatividade diante do público á xente que aínda está estudando ou que comeza a súa traxectoria profesional.

Un xeito de comprobar se vas por bo camiño, en que aspectos tes que mellorar, como controlar os nervios que che produce o propio reto ao que te enfrontas e ás miradas alleas que non sempre son compracentes. Todo un cúmulo de sensacións que farán dubidar a os elixidos para participar no concurso sobre do futuro que lles espera de seguir dedicándose ás artes escénicas.

Polo xeral son ideas embrión con ambición de crecer. Pequenos experimentos que, quizais, algún día se convertan en obras máis completas. É o que pasa cos microrrelatos, partindo dunha frase, ou dun parágrafo, puidera chagar a ser unha gran novela. Augusto Monterroso é un gran especialista, podemos comprobalo neste: “Hoxe síntome ben, un Balzac; estou acabando esta liña.” Xa ven o recorrido que pode ter esta frase. E as micro escenas deberan tamén deixar aberta esa porta.

Parabéns! O certame cumpre dez anos levando o teatro a espazos comerciais que non foron creados para esta actividade, o que ten importancia porque os actores téñense que adaptar a escenografías impostas, algo que lles obriga a agudizar a imaxinación.

Nos espectáculos deste ano, como nos nove anteriores, houbo de todo, bo e regular. Eu destacaría, polas excelentes interpretacións, “Fogar”, de la Tercera, no Parque Rosalía de Castro. E deixoume moi boa impresión a idea, non tanto a realización, que desenvolve Alicia López Méndez en “A vergonza era verde e comeuna unha vaca” que puidemos ver en Upa! Espazo Barefoot. Houbo catro representacións máis, pero non entrarei en detalle. Esperaremos ao resultado da votación popular.

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS 

DE LA VOZ DE GALICIA



 

MOFA E BEFA (A ARTE DA GUERRA) E XOGRAR DE OUTONO PARA ANTONIO PORTEIRO

 

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO


A ARTE DO ENGANO

(A propósito de “A arte da guerra”, de Mofa e Befa)

Santiago Pazos

FOTO DE VANESSA RÁBADE

 

A arte do engano é da que viven os cómicos, nos son magos pero si transformistas. Os textos son esas altas plataformas, ou coturnos, sobre das que camiñan e sosteñen corpos que moldean con imaxinación para transmitir profundas mensaxes ou, simplemente, ocorrencias que pretenden divertir, ás veces sen maior pretensión, e outras con ánimo de contar a realidade dende un punto de vista desenfadado.  O teatro pode, ou non, semellar a un tanatorio. Aí reside esa maxia sempre sorprendente.

Mofa e Befa son un exemplo de que todo iso mesturado e ben batido nunha cocteleira pode crear unha apócema eficiente para engaiolar aos espectadores. Rirmos de nós mesmos sen esquecer que falamos de cousas que nos afectan na vida cotiá. Nada do que contan é gratuíto. Se queren todo é metafórico. Narrativas que cada quen entende de xeito diverso. Como di Sun Tzu: “A terra pode ser alta ou baixa, longa ou estreita, pode estar lonxe ou cerca, desnivelada ou plana, propicia para morrer ou para vivir”.

Nesta obra, con dramaturxia e dirección de Carlos Santiago, son fieis ao seu estilo de sempre. Un humor que denominan “perralleiro”. Que segundo o Dicionario Estraviz é algo de calidade dubidosa e mediocre. Definición que non concorda para nada coa súa profesionalidade. Tanto Evaristo Calvo, Víctor Mosqueira e  Josito Porto demostran que teñen táboas de sobra como actores cómicos. Tamén en papeis dramáticos. Como exemplo Evaristo en “A peste” de Camús, dirixida por Cándido Pazó.

Aquí, tomando como referencia o libro de Sun Tzu, interpretan unha serie de escenas moi desiguais Tanto na forma como no fondo. Para esquecer esa na que unha ministra arbitra a negociación entre a patronal e o sindicato. E moi divertida a da guerra dos cen anos. Pero non é cuestión de destripar a obra nestes comentarios. Citan a todo tipo de personaxes, dende Lois Pereiro e Uxío Novoneyra ata Trump ou Netanyahu.

En definitiva, unha obra con bo ritmo, recomendable polas interpretacións, cunha escenografía de Kukas bastante pobre e unha dramaturxia que merecería ser revisada. E aínda con estes inconvenientes, Mofa e Befa sempre ofrecen a seguridade de botar unhas boas risas. A imaxinación nunca lles falta.

ANTONIO PORTEIRO (XOGRAR DE OUTONO 2026)


Ninguén se puxo de pé, aplaudiron con ganas. Para quen si se levantou todo o público e aplaudiu atronadoramente foi para Antonio Porteiro ao recibir o Xograr de Outono 2026. Premio merecido polo seu excelente traballo técnico e comprometido co FIOT. E eu destacaría pola súa bonhomía. Parabéns!

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS DE LA VOZ DE GALICIA



 

LA RUEDA TEATRO SOCIAL E ISABEL RISCO

 

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

SEXO E DESENFREO

(A propósito de “Doce metros cuadrados de piel”, de La RuedaTeatro Social e “As aventuras de Nabiza Girl: O estraño caso da cultura minguante”, de Isabel Risco)

Santiago Pazos

LA RUEDA TEATRO SOCIAL

 

No OTNI “Doce metros cuadrados de piel”, de La Rueda Teatro Social, fálase de sexo sen prexuízos. Dúas mulleres e un home maiores e dous rapaces e unha rapaza moz@s destripan os comportamentos sexuais seguindo unha serie de preguntas e datos sacados das enquisas do CIS sobre este tema proxectadas nunha pantalla. Os contrastes son tremendos. Ese señor maior é feliz no seu matrimonio e a educación nos tempos escuros nunca lle permitiron explorar máis aló da postura do misioneiro e sorpréndese da liberdade en que a mocidade vive o sexo hoxe en día. Outra señora fala do sexo como algo natural, sempre lle dou gusto ao corpo aínda vivindo épocas nas que estaba mal visto. E a terceira señora garda un segredo do que non quere falar, algo lle pasou de nena que a leva a escribir un conto no que un neno encóntrase cun lobo no bosque, supoño que saben o seu significado. Agora decidiu satisfacerse sen precisar de ninguén. Os rapaces van por libre, o sexo é algo natural, sexas non binario, homosexual, ou calquera outra forma, de tantas, das que gozar sen traumas. E a montaxe está moi ben construída, incluída esa parte final na que xente de Carballo, que participou nun taller cos actores, relata, como público, experiencias curiosas que, por suposto, non son persoais. Para falar dun mesmo xa vas a un psicanalista. Obra moi pedagóxica e recomendable.


ISABEL RISCO

Por outra parte, en FIOT en Ruta, vivimos ese desenfreo ao que nos ten acostumados Isabel Risco como Nabiza Girl, acompañada por Alberte Bello. A superheroína   en “O extraño caso da cultura minguante” loita pola lingua e a terra galega citando o mapa de Fontán. Ben está recordar este referente. Ela, no seu estilo, rabiosa coa fouce na man e hiperactiva. Cunha primeira parte moi divertida na que pon a caldo a todos eses heroes famosos que non son quen de compararse con ela. Todos machos. O seu poder está no pobo. Mágoa que se alongase tanto nunha segunda parte sen intensidade. Certo que consegue embrollar ao público pero faise un pouco canso. Quizais debera darlle unha volta a esa parte e quitarlle vinte minutos.

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS DE LA VOZ DE GALICIA



 

 

 

LIBRES!!! (DE TEATRO DEL BARRIO)

 

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

CARICATURAS

(A propósito de “Libres”, de Teatro del barrio)

Santiago Pazos

 

FOTO DE VANESSA RÁBADE



Antes de entrar en materia teatral, recomendarlles que se queren documentarse algo máis sobre as liortas ideolóxicas que se producían na esquerda durante a República, tan de actualidade hoxe onde os egos impóñense sobre as ideas, e as diversas opcións estratéxicas durante a guerra incivil, aparte de tantos estudos históricos que se teñen publicados, Paul Preston por exemplo, poden ver a película “Tierra y libertad” de Ken Loach.

Nesta obra, o texto de Esther F. Carrodeguas é bastante fiel a historia, cousa de agradecer. E a adaptación de Andrés Lima está feita a conciencia. Transmitir esa temática dende unha perspectiva divertida, caricaturesca. E que mellor que un cabaré anarcosicalítico no que catro mulleres, unha delas pianista, interpretan con picardía erótica a todas esoutras que loitaron polo feminismo e o voto da muller. Aí están Emilia Pardo Bazán, Clara Campoamor, Victoria Kent, A Pasionaria, Emma Goldman, Federica Montseny, e incluso Azaña.

Todo parte de ese grupo de Mulleres Libres anarquistas, liderado por Mercedes Comaposadas, Lucía Sánchez Saornil e Amparo Poch, sen esquecer a pioneira Teresa Claramunt, que defenden o amor libre, a alfabetización e o feminismo proletario e inclusivo en contra do feminismo compracente e o anarcomachismo. E para iso crean unha revista revolucionaria que se pode consultar na Hemeroteca Nacional.

Contan a historia, e refírense a acontecementos actuais, de xeito desenfadado e desinhibido con pezas musicais recoñecibles ás que lle cambian a letra. Boa versión a que fai Alba Flores de “El día que nací yo”, de Imperio Argentina, sentada enriba do piano ou de “Soi una zorra” de las Vulpes. Na tonalidade vese a influencia da súa tía Rosario. Pero tamén vemos que aparte das influencias familiares ten personalidade e preparación. Pásalle como a eses nen@s que ven como os pais len e aínda que só sexa por curiosidade collen un libro para, polo menos, acariciarlle o canto.

De feito todas as actrices cantan e interpretan a varias personaxes.  Está ben Nüll García, pero a que sobresae é Laura Galán. Espectacular en todos os aspectos. Actriz completa que controla todos os rexistros da comedia. Exuberante. Non me estraña que lle deran o Goya por “Cerdita”.

En xeral é un bo espectáculo que demostra que para contar cousas serías non sempre é preciso montar un drama. Como eses bos profesores de física ou matemáticas que intentan facer sinxelo de entender conceptos bastante complicados de entender. Saben por experiencia que para captar a atención do alumnado teñen que ser ademais malabaristas.

Noto, iso si, fallos na dirección. Ritmo e movementos quedan supeditados á anarquía, (mire vostede!), e á paixón que as intérpretes poñen no seu traballo. Menos mal que elas, en aparencia, coñécense ben e fan da necesidade virtude.  Vese que gozan xuntas no escenario e que se senten parte solidaria desa loita que levaron a cabo esas mulleres inesquecibles en épocas bastante máis difíciles que a actual, por moi complexa que esta sexa.

Moi intelixente, por certo, ese comezo para implicar e convidar a que o público participe na festa: “Carballo, son humanos ou un cadro pintado ao óleo!”. A partires de aquí os fioteiros déronse conta de que isto non ía sobre dun tostón histórico e, desatados, colaboraron con alborozo en todo o que as actrices solicitaban.

Finalmente aplaudiron en pé. Contentos. Non é porque a obra o merecese ou non, pero ultimamente noto que os espectadores do FIOT póñense en pé con moita facilidade. Ás veces penso que é causa da incomodidade das butacas e non queren recoñecelo.  Ou serei eu que sempre lle ando a buscar tres pés aos gatos.

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS DE LA VOZ DE GALICIA





 

 

ÁLVARO CORRAL CID (ASOBALLADA POR FENTOS) E PSIRC (COSAS PEQUEÑAS)

 

FIOT 35

FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

 

A MENSAXE E A FORMA

(A propósito de “Asoballada por fentos” de Álvaro Corral Cid e “Cosas pequeñas” de PSIRC)

Santiago Pazos

 

Recordemos esa reflexión de McLuhan, que podemos aplicar ás artes escénicas, cando afirma que a forma na que se transmite unha mensaxe inflúe moito máis na sociedade que o contido en si mesmo. Puidémolo comprobar nos dous últimos OTNI.


ÁLVARO CORRAL CID (FOTO DE VANESSA RÁBADE)


Por unha parte en “Asoballada por fentos”, un discurso lido de corrido, non interpretado, por Álvaro Corral Cid que, de non ser por Gabi Reboredo (músico habilidoso que canta estupendo e recupera cantigas desa época, incluída “Airiños, airiños. Aires” de Rosalía), sería insufrible. Non deixa de ser un traballo en proceso de elaboración pero, sen dúbida, quédalle moito traballo por facer. A idea de documentar a utilización que a Sección Feminina de Pilar Primo de Rivera fixo do chamado folclore hispano con colaboradores como Rafael Benedito Vives non está mal. Pero estamos no teatro, non nun salón de lecturas. Polo menos podía poñer unha camisa azul cando le o texto do falanxista José Antonio, antes de morrer fusilado, e non un uniforme do exército do aire. Queda de manifesto que cada discurso precisa dunha adecuada representación.


PSIRC (FOTO DE VANESSA RÁBADE)


Por outra parte temos “Cosas pequeñas” de PSiRC, que sen precisar darnos unha conferencia lanza unha mensaxe nítida. Vivimos dentro de botellas de plástico que están a invadir o planeta. Todo se converte en mercancía. Ata o neno Jesús, o moneco máis reproducido e vendido no mundo. Non é unha obra perfecta. Ten defectos como a insistencia na escena dos reis magos. Pero actúa, como mimo ou equilibrista. Tiñamos o corazón nun puño cando se sentou naquela cadeira enriba da mesa. E as imaxes visuais da cámara de vídeo proxectadas na pantalla eran bastante ilustrativas. As formas eran tan potentes que a mensaxe chegaba de xeito sinxelo. Só con dicir que o home pode ser unha lámpada, unha árbore ou unha cadeira, o inicio dun novo orden no que as persoas se definan, non polo que producen senón polo que son, xa está a contextualizar un concepto que non precisa de discurso algún. O espectador recibe con nitidez a mensaxe. Por suposto, actuando, dándolle forma ao que escoitamos. Para iso está o teatro.

Dío ben claro Vicente Verdú, en “Yo y tú, objetos de lujo”: “hoxe non se aprende mediante largos discursos, senón por instantáneas que o cerebro se encarga de asociar”. E eu creo que no teatro tanto as ideas sen forma, como as formas sen ideas están condenadas a fracasar.

Saúde...

 

NOTA: ESTE ARTIGO FOI PUBLICADO NA EDICIÓN PARA BERGANTIÑOS DE LA VOZ DE GALICIA