miércoles, 4 de noviembre de 2015

SENTIDOS E SIMPLICIDADE

MOSTRA DE TRABALLOS

SENTIDOS E SIMPLICIDADE

SOBRE TEXTOS DE EDUARDO GALEANO


OBRADOIRO IMPARTIDO POR
LAURA TOVA



ORGANIZAN: 
ASOCIACIÓN ARTÍSTICA CREA FORMAS 
BIBLIOTECA REGO DA BALSA  
CONCELLO DE CARBALLO



TERESA CANDAL 








 MON LENDOIRO















 LOLA OVIEDO








MILAGROS COTELO 









 ANA CAMBÓN









 SANTI PICOS










ESTHER CHAMOSO









 CRISTINA CASTRO







 VANESA LÓPEZ








BREO XUNCAL 






domingo, 1 de noviembre de 2015

CINEMA STICADO

(FIOT 2015)
XXIV FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

MARIQUITITAS PARA ADULTOS
 (A propósito de “STRPTS//EPISODIO 1: MIRLO & RULA” de Cinema Sticado)

SANTIAGO PAZOS



“Mariquititas”. Me gusta esa palabra porque así le llamaban mis sobrinas a sus recortables y me recuerda sus vocecitas infantiles, tan tiernas. Lo de adultos, también con mucha ternura se lo dedicamos a Cinema Sticado por esta propuesta de cómic ¿gráfico, teatralizado, cinematográfico?

Y  es que de la ternura siempre se abusó en el cómic, tanto, que uno termina enamorándose de su asesino porque se da cuenta que esa mala bestia también tiene sentimientos aunque éstos se hayan transformado en puro odio.

De eso va el contenido de STRPTS, de sentimientos en los bajos fondos, donde entre la corrupción y la delincuencia también viven algunos ángeles. Caídos, claro, prostituidos o corrompidos.

En cuanto  al continente, mucha manufactura artesana aunque se utilice última tecnología audiovisual, los escenarios de papel recortable muy logrados y los ambientes musicales con efectos sonoros estupendos.



Al final, siendo todo eso muy aceptable, el espectador sale un poco descolocado, como que no entiende muy bien qué hace este espectáculo en un festival de teatro. Y es que sí, es un cómic gráfico en el sentido clásico porque está editado en papel, pero por lo demás, nada entre muchas aguas y bebe de otras tantas disciplinas. Claro que siendo inclasificable, en el OTNI tiene justificación programarlo. Interesante y a la espera de ver la segunda parte, sin ansiedad.  


Salud

CHARO LÓPEZ

(FIOT 2015)
XXIV FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

LA VOZ QUEMADA
 (A propósito de “Ojos de agua” de Ron Lalá y Galo Film, con Charo López)

SANTIAGO PAZOS


“La voz quemada” llama Manuel Vicent a Charo López y yo lo comparto porque en esa definición se pueden resumir tanto los aspectos positivos como negativos de la función de “Ojos de agua” que ayer vimos en Carballo.

No me andaré con muchos rodeos, el montaje de Ron Lalá para esta Celestina, acabada y un poco moribunda, está bien construido, así sin más, como no podía ser de otro modo tratándose de unos profesionales de contrastada trayectoria y a los que en el FIOT conocemos tan bien. Otra cosa es que esa marca Ronlalera guste más o menos.

Marca que se hace muy patente, por ejemplo, en el excesivo protagonismo de Fran García como cantante, del que creo que se abusa, no porque lo haga mal, sino porque no encuentro su  justificación más allá de rellenar transiciones entre escenas, consumir tiempos y darle un poco de descanso a la protagonista.

Por lo demás, el texto, la dramaturgia de Álvaro Tato (se está convirtiendo en un gran reserva), la escenografía, los arreglos musicales y la ejecución de Antonio Trapote, la iluminación, o la dirección de Yayo Cáceres, son notables.



Y nos queda Charo, ¡ay, ay!, que está casi como la Celestina que nos ofrece. Es la realidad, parece cansada y esa profundidad de voz, esa voz quemada, que ha sido una de sus características más aplaudidas, nos la muestra como ahogada.

Y SIN EMBARGO, ¡cómo acaricia las palabras, con esa sutileza y esa pronunciación equilibrada, dramatizada al límite sin necesidad de forzar el tono, acompasando el ritmo sin alzar la voz, qué bien lee manteniendo ese ritmo que sólo tienen los clásicos! Repito, ¡cómo acaricia el oído¡ Escucharla es como acariciar el terciopelo.

Y es cierto, tuvimos pocos momentos para disfrutar de esa genialidad de la actriz completa, pero ese poco justifica la obra y ese poco, a mí por lo menos, me supo a gloria.

Por otra parte, y como me recordaba mi mujer Carmen (gran aficionada aunque tímida comentarista), nunca nos decepciona lo que los demás hacen, sino las esperanzas que nosotros tenemos en que lo hagan de una determinada manera.

Así que yo, tomando nota y aplicándome la acertada reflexión, ayer no caí en la decepción porque, aunque de forma moderada y en contadas ocasiones, mis esperanzas no fueron defraudadas. Por eso en las cenas señaladas se recomienda siempre poner un magnífico vino que te ayude a olvidar aquella parte del menú que no estaba a la altura.


Salud



  

sábado, 31 de octubre de 2015

OTHELO

(FIOT 2015)
XXIV FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

¡EXAGERAAAAAOSSSSSS¡
 (A propósito de “Othelo” de Gabriel Chamé)

SANTIAGO PAZOS



Parece increíble, pero dentro de esa vorágine acelerada, cada movimiento, cada palabra, cada gesto está medido al milímetro. Nos lo decía Matías Bassi (Othelo) en el Café con… “utilizamos el clown como una técnica de precisión, una máquina de relojería perfecta que marca todo lo que ocurre sobre el escenario”. Y menos mal que esa técnica funciona bastante bien porque el ritmo frenético que imponen, desde el primer segundo hasta el final, podía acabar en un batiburrillo difícil de controlar e imposible de comprender.

Su dominio sobre cada centímetro cuadrado del espacio escénico es total y su versión del texto es completa y divertida, no se dejan nada en el tintero y por encima suman referencias, y referentes, de mucha modernidad, y sin embargo…



Y sin embargo empalagan, lo siento, prefiero decirlo así de claro. Son tan excesivos que me obligan a acudir al María Moliner para buscar la palabra “ampulosidad” y, sin ánimo de ser injusto con el trabajo de la Compañía de Gabriel Chamé, dice: “aplicado al estilo o lenguaje y, correspondientemente, a quien los usa, exageradamente o inadecuadamente grandilocuente. Campanudo, enfático, engolado, pomposo, retórico, retumbante, rimbombante”. Es decir, el Othelo que ayer pudimos ver.

Pero ya digo que no quiero pecar de injusto, y por eso tengo que admitir que quizás el problema resida en que ese modo de hacer teatro, de declamar, de desparramarse con tanta energía, esas dramaturgias, está fuera de los cánones del teatro gallego o español que yo estoy acostumbrado a ver. En su descarga, quizás el problema está en los ojos que miran y no en el objeto mirado.

Hay que reconocer, además, que seducen al público con mucha inteligencia, que el uso realista de la cámara de vídeo en directo añade un aire de modernidad e intencionalidad dramática muy acusada, que algunas escenas como la de las cajas de cartón nos transmiten gran sensibilidad, que nos proponen una estética muy colorista y actual, que el uso del utillaje es virtuoso y delicado, y que nos muestran mucho a Shakespeare, (por acudir a una de sus bromas), en foto…

Y tengo que señalar que, aunque no me gusta nada que me griten, ni en el teatro, ni en ningún otro lugar del mundo, y que me riñan tampoco, el trabajo actoral es descomunal, sobre todo en cuanto a su expresividad corporal. Por eso, mis aplausos para Matías Bassi, Justina Grande, Hernán Franco, y multiplicado por cada uno de sus personajes para Martín López. En cuanto a la dirección de Gabriel Chamé, mis impresiones están muy, pero que muy, divididas.

Para terminar, reafirmarme en que seducen al público de una forma muy inteligente, con guiños que enganchan, y por eso acudiría a verlos de nuevo sin miedo a aburrirme ni un momento. Ahora bien, no se lo recomiendo a los que tengan los oídos muy sutiles.



Salud



  

miércoles, 28 de octubre de 2015

XOGRARESA 2015 (SUSANA DANS)

XXIV EDICIÓN DO FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO 
DE CARBALLO

ACTO DE ENTREGA DO GALARDÓN 
XOGRARESA DE OUTONO 2015

SUSANA DANS

TEXTO FACILITADO POLA ORGANIZACIÓN DO FIOT

Sr. Alcalde, Sr. Deputado de Cultura, Sr. Concelleiro de Cultura, amigos xograres Celso e Kukas -o resto desculpan a súa presenza esta noite porque, afortunadamente para eles, están traballando e non nos poden acompañar- señores e señoras:

Boa noite e sexan benvidos ao acto de entrega do Xograr de Outono 2015 que realizaremos deseguido, antes da representación do espectáculo “Presidente” da compañía Teatro do Morcego.

O Xograr de Outono é un nomeamento honorífico que o Festival Internacional Outono de Teatro outorga á persoa ou entidade que saliente pola súa traxectoria na promoción do teatro, un xeito de recoñecer o labor dos que contribúen xenerosamente a engradecer as artes escénicas, e, polo tanto, á cultura galega.

O xograr representa a figura máis sobranceira da tradición oral, como creador e tamén transmisor de historias, evocando un pasado do que nos gusta facer gala, porque esta tradición identifícanos como prestidixitadores da lingua, facéndonos renacer a todos os que queremos e cremos na nosa palabra, na nosa cultura e no noso país.

O galardón deste recoñecemento é unha creación en bronce, de inspiración rupestre, do artista galego Pablo Leal, que a organización elixiu polo seu carácter simbólico e alegórico á figura do xograr.

Os xograres son unha parte moi importante da alma do Outono de Teatro. Unha comunidade na que nos apoiamos e inspiramos para renovar os valores que personaliza o noso festival.

A elección do galardoado ou galardoada é responsabilidade compartida entre o colectivo de xograres e xograresas que se vai creando ano a ano, e da organización do festival.

A todos eles, agradecemos o seu compromiso e fidelidade porque, este galardón, estritamente honorífico, comprométeos como embaixadores do FIOT e fainos responsables de futuras eleccións.

Como xa todos vostedes saben, o festival concede nesta vixésimo cuarta edición o Xograr de Outono a Susana Dans, a actriz herculina, dama da escena galega, cunha longa traxectoria enriba das táboas pero tamén fóra delas, cunha importante presenza nos medios audiovisuais.

Susana Dans inicia a súa andadura no mundo do teatro da man do seu mentor Miguel Pernas e do director Manuel Lourenzo na Compañía de Luís Seoane en 1986. Desde entón tivo moi claro cal sería a súa vocación á que se entregou por enteiro traballando cos mellores directores e coas compañías máis importantes de cada momento.

Ao longo da súa traxectoria profesional, Susana Dans, ten participado en máis de trinta producións teatrais, a maior parte co Centro Dramático Galego, da que a propia actriz salienta a importancia que tivo para ela traballar na compañía institucional de Galicia baixo as ordes do seu gran mestre Xan Cejudo, que a dirixiu en producións como A pousadeira ou a Burla do Galo. Pero a traxectoria da nosa nova esa co CDG non remata aí e continúa traballando nesta entidade baixo as ordes de directores tales como Roberto Vidal Bolaño, Eduardo Alonso, Manuel Guede, Ánxeles Cuña, Quico Cadaval ou Cándido Pazó (algún deles Xograres de Outono) en inesquecibles pezas como As Dunas, A piragua, Rosalía, Lisístrata ou Noite de Reis,espectáculo do que poidemos gozar no FIOT, recoñecido por todos vostedes co Premio do Público.

Fóra do Centro Dramático Galego, Susana Dans puxo o seu talento interpretativo nas mans doutros condutores e compañías. Un exemplo son producións como ER (algún día traballaremos xuntas), O cerco de Leningrado ou Vellos Tempos de Teatro do Atlántico baixo a dirección de Xulio Lago. Outra importante colaboración foi coa compañía que esta noite nos acompaña, Teatro do Morcego, na función O club da calceta, unha espléndida peza teatral de María Reimóndez dirixida por Celso Parada (outro dos nosos xograres que hoxe veremos en escena).

E se de xograres se trata esta noite, non quería deixar sen citar o primeiro deles, Roberto Vidal Bolaño, co que a nosa homenaxeada tivo a gran fortuna de traballar na montaxe Saxo Tenor do dramaturgo e tamén director e creador da compañía Teatro do Aquí.

As compañías Uvegá Teatro e Vicente Montoto, Kukas Producións Artísticas ou Teatro da Lúa tamén contaron entre o seu elenco coa participación de Susana Dans en diferentes obras teatrais.

Cabe salientar que, como emprendedora, cofundou xunto a Susana de Lorenzo en 1992 a compañía Pífano Teatro, na que participaría en varias propostas e onde Susana daría renda solta a outra das súas habilidades, o canto. Aínda que non era a primeira vez que se dirixía ao respectable entoando: proxectos de cabaret en solitario, cancións para os Monicreques de Kukas, traballos co magnífico compositor Nani García ou concertos didácticos para a Orquestra Sinfónica de Galicia, son traballos que forman parte do seu currículo como cantante.

A presenza escénica de Susana Dans fixo que tamén o seu traballo chegara ao cinema en varias curtas e longametraxes e, por suposto, á televisión onde todos a recordamos en series ou filmes como Pratos Combinados, O Club da Calceta, “A condesa rebelde, Emilia Pardo Bazán” e nestes momentos no papel da Irmá Úrsula na serie da TVG Hospital Real.

Co regusto do éxito acadado coa eloxiada creación de Cándido Pazó As do peixe de Abrapalabra Creacións Escénicas que lle valeu o María Casares 2014 á mellor actriz protagonista, Susana Dans suma ao seu palmarés o quinto María Casares (nas disciplinas de actriz protagonista ou de reparto), o máximo galardón que concede a Asociación de Actores e Actrices de Galicia nas artes escénicas, así como o Mestre Mateo por interpretar a Emilia Pardo Bazán na serie da TVG ou o Maruxa Villanueva por Mulleres.

Moitos son os méritos que fan de Susana Dans merecedora deste galardón, que recoñece o seu labor teatral como dama da escena galega. Susana é, polo tanto, unha actriz de referencia na escena Galega, por poñer en valor a arte da interpretación e por contribuír a dignificar esta profesión.

Correspóndelle a un dos xograres presentar á nova integrante desta comunidade, neste caso o labor recaeu nun dos que mellor coñece a Suana Dans, porque tiveron a sorte de traballar xuntos, o dramaturgo e director Cándido Pazó (Xograr de Outono 2009). Como xa dixen ao inicio, por motivos laborais non pode asistir esta noite pero, no seu nome a Presidenta de ESCENA GALEGA (Asociación Galega de Empresas de Artes Escénicas), Dna. Belén Pichel, lerá no seu nome e en representación dos xograres, a benvida que Candido preparou para a nova xograresa.

En nome da organización do Festival Internacional Outono de Teatro, Antón Rodríguez, Secretario da Asociación Cultural Telón e Aparte dará lectura ao diploma que recoñece o título de xograr.

A continuación Xosé Regueira, Deputado de Cultura da Excelentísima Deputación da Coruña, fará entrega do Xograr 2015 a Susana Dans e que recollerá, a propia galardoada.

Para rematar, agradecer, de novo, o apoio de todas aquelas persoas e entidades que colaboran coa organización do Festival Outono de Teatro de Carballo e, como non, a súa presenza esta noite e desexarlles que gocen co espectáculo Presidente que, baixo a dirección de Xosé Prieto, representará a Compañía Galega Teatro do Morcego.

Longa vida ao teatro e ata o ano que vén, no que o FIOT cumpre o seu 25 aniversario. Boa noite.

martes, 27 de octubre de 2015

PEZ LIMBO

(FIOT 2015)
XXIV FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

¿EL TAMAÑO IMPORTA?
 (A propósito de “Mamá gallina” de Pez Limbo)

SANTIAGO PAZOS



Perdonar el retraso en publicar estos comentarios. Todo se me hace tarde últimamente. Mucho y buen teatro. Responsabilidad tremenda la de reflexionar críticamente sobre el trabajo ajeno. Pero, aunque hace días que vimos “Mamá gallina”, no podía olvidarme de la obra más corta del programa OTNI del fiot 2015. Ahí va esa "microcrítica".

Microteatro para espacios alternativos. Sólo 15 minutos de espectáculo y no por ello menos importante, ni menos interesante. Muy al contrario, digo yo, porque concentrar tanto, como hace Pez Limbo, en tan corto espacio de tiempo es todo un logro. A quién le importa el tamaño cuando la calidad rebosa. A mi desde luego no.

Me sorprendió por ese humor fresco y natural que derrochan tanto Begoña Martín como Eduardo Hernando. Dos cómicos de nivel para una obra cargada de guiños surrealistas que nos habla, desde el humor, de los muchos miedos que acumulamos y de los que no somos capaces de librarnos. Me gustó mucho, para repetir sin dudarlo.

Salud



  

ATRESBANDES

(FIOT 2015)
XXIV FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

EL PODER DE LA SUGESTIÓN
 (A propósito de “Locus amoenus” de Atresbandes)

SANTIAGO PAZOS

Albert Pérez, Mónica Almirall y Miquel Segovia en Café con...


En un ilustrativo Café con…, celebrado unas horas antes del estreno en Carballo de “Locus amoenus” de Atresbandes, Mónica Almirall, Miquel Segovia y Albert Pérez Hidalgo, insistieron en que no era ésta una obra dirigida a la manipulación del espectador, o por lo menos no directamente,  aunque quizá sí pretenden influenciar en el estado psicológico del espectador.

Y después de verles en escena, podemos afirmar que no tenían razón, que nos engañaron, quizás no a conciencia, porque sí hay una maliciosa alteración de la percepción que el espectador tendrá sobre todo lo que pasa en escena después de darles a conocer ese final inalterable. Se influye psicológicamente, se manipula aunque no sea para sacar un beneficio directo y, fundamentalmente, se sugestiona a conciencia recordándonos a mitad de función que el final de aquellos tres pipiolos está muy cerca.

No tiene importancia porque es teatro y en ese mundo la realidad nos toca de refilón, pero no olvidemos que nuestra mente sugestionada sigue reconcomiéndose después de bajado el telón. Si el comportamiento de los seres humanos dependiese permanentemente de la idea muerte, si nuestra existencia se supeditase a pensar que podemos morirnos en cualquier momento, en el segundo exacto de nuestras vidas en el que estamos, no viviríamos, nos moriríamos de susto, de miedo, de terror. 



Ahora bien, más allá de cualquier reflexión profunda sobre nuestra existencia o sobre la sublimación de la muerte, del destino, de la búsqueda del paraíso o de qué métodos utilizamos para plantar nabos en campo ajeno, hay que destacar que el trabajo de estos tres, más que actores, profesionales de la comunicación escénica, es intachable, creativo y con la profunda intención de plantearnos preguntas que van mucho más allá de lo estrictamente teatral.

Son algo así como el aviso postrero de que en nuestra vida cotidiana no debemos olvidar que el destino pende de un hilo con la llama de una vela al lado.

Muy bien. Teatro inteligente hecho por profesionales con profundas inquietudes existenciales que no dan nada por sabido, nada resabiados, nada creídos, gente normal y cotidiana que comparte un viaje que, a veces, puede torcerse. Ya digo, repito, muy bien.

Como a los Grumelot del OTNI 2014, esperamos que vuelvan muy pronto.   


Salud



  

domingo, 25 de octubre de 2015

"LOS ESCLAVOS DE MIS ESCLAVOS" de Meridional Producciones

(FIOT 2015)
XXIV FESTIVAL INTERNACIONAL OUTONO DE TEATRO DE CARBALLO

EL TEMA
(A propósito de “Los esclavos de mis esclavos” de Meridional)

SANTIAGO PAZOS

No me gustan los documentales teatralizados, aunque en televisión son muy utilizados. Pienso que cada canal de transmisión de la realidad, real o imaginada, necesita de una especialización concreta, que cada vehículo de comunicación funciona con unas claves  determinadas, una narrativa propia. No es un sacrilegio mezclarlas, pero mi experiencia me dice que por lo general estos experimentos terminan haciendo aguas. De todos modos, no es el caso, o casi no es.

Meridional con los “Esclavos de mis esclavos” hace teatro documentado. Trabajan con varios planos de la realidad. Por una parte, la verdad documentada, histórica, la apelación a la razón y a la comprensión de que no existe una mirada única para entender un tema tan poliédrico como son los fanatismos religiosos y políticos, la violencia, la lucha entre culturas y modos tan distintos de entender el mundo. Y por otra parte, la escenificación de esas conductas enfrentadas a través de la representación de una situación concreta, que ofrece sin tapujos la necesaria versión humana, teatralizada del conflicto para tocar la fibra más sensible del espectador.



En su aspecto teórico y documental, Julio Salvatierra cumple de sobra con ese cometido que el teatro tiene de mostrar la verdad descarnada de los acontecimientos, con el valor añadido, pienso, de mostrarnos con claridad las diversas verdades y realidades que conviven y se retroalimentan en ese conflicto que tiene en Afganistán su “teatro de operaciones”. Comparto su discurso, limpio, sin eufemismos, comprometido y arriesgado al situar en un mismo plano, como víctimas y verdugos, a las diversas facciones religiosas y políticas que pugnan por imponerse.

En lo que respecta a ese desenmascaramiento de los eufemismos, (lo de “teatro de operaciones” es un claro ejemplo que yo utilizo adrede para no decir que es un país destrozado por los intereses estratégicos de las grandes potencias), Salvatierra hace unas reflexiones muy interesantes sobre el cometido de las ONG, o sobre cómo los seres humanos secuestrados terminan convirtiéndose en un “tema”. Aspectos que por sí solos merecen un debate más profuso, como también lo merecen conceptos tan manoseados como los de machismo, libertad o justicia.



En cuanto a lo estrictamente teatral, mis consideraciones son más discrepantes. La propuesta escénica, a parte de la imagen audiovisual que nos sitúa geográficamente, depende en su totalidad de una iluminación muy bien definida y que delimita con realismo los espacios, los ambientes y las transiciones. Un ejemplo de cómo dar mucho con poco gasto. Economía minimalista e inteligente.

A destacar los impactantes momentos en los cambios de escena, un poco al estilo de las cortinillas de los noticiarios televisivos. Y por lo demás, poco movimiento, un rap heredero de los cantautores de otras épocas y el fórceps de tener a los actores encadenados, extremo que impide su lucimiento y les obliga a reducir su actividad a una expresión corporal muy contenida y a centrar su interpretación en los cambios de tono de voz, gemidos, suspiros, lágrimas y algunas risas provocadas por un humor muy de andar por casa.

Y ahí está el fallo, desde mi punto de vista la verdad que transmiten esos personajes no se corresponde, o no llega al nivel deseable y oportuno, con la comprometida y rigurosa verdad de la gran historia que pretenden contar. Es decir, los actores están más en su papel de actores que en la humanización de sus personajes, por momentos nos están presentando caricaturas sin sangre, y eso en el teatro de la verdad suena un poco a traición.

Era el día del estreno, los fallos se ven con más claridad, la presión es tremenda, los nervios atacan. En general están bien y a punto de conseguir ese nivel que lograron con Miguel Hernández, pero necesitan algunos ajustes de interpretación y quizás también de texto, por ejemplo los chistes, si quieren que este teatro trascienda.

Salud